امروز در مدارس از کودکانی که در بدو ورود به دبستان هستند، آزمون سنجش ورودی گرفته میشود. این آزمون اطلاعات تحصیلی کودکان را در اختیار مسئولان مدرسه قرار میدهد و آنها را با مراحل رشد کودک آشنا میکند. اگرچه آزمون سنجش ورود به مدرسه، ابزار ارزشمندی برای مدارس محسوب میشود، درصورت عدم آمادگی کودکان میتواند برای آنها و حتی والدینشان استرسزا باشد. در ادامه نکاتی را درمورد نحوه آماده شدن کودکان برای آزمون سنجش ورود به مدرسه در اختیارتان قرار میدهیم که به شما در این امر مهم کمک میکنند. همچنین توصیههایی را برای والدین درخصوص آماده کردن کودکشان ارائه میکنیم. پس با ما همراه باشید.

آزمون سنجش پیش از ورود به مدرسه
آزمون سنجش قبل از مدرسه، ارزیابی آمادگی رشدی، شناختی و جسمانی کودکان پیش از ورود به کلاس اول است. با ارزیابی استعداد و عملکرد تحصیلی دانشآموزان، مدارس میتوانند تصمیمات آگاهانهتری در مورد روند پذیرش خود بگیرند. آزمون سنجش ورود به مدرسه همچنین میتواند میزان آمادگی کودکان برای ورود به مدرسه را به مسئولان نشان دهد.
هدف این است که بدانیم:
- کودک برای ورود به مدرسه آمادگی دارد یا نیاز به تمرین بیشتر دارد.
- در چه زمینهها (حرکتی، گفتاری، شناختی، اجتماعی) نیاز به کمک تخصصی دارد
نکته مهم: این آزمون نمره ندارد و کودک بهصورت قطعی رد نمیشود؛ فقط تعیین میشود که آیا نیاز به تمرین بیشتر یا خدمات توانبخشی است.
اهمیت آزمون سنجش پیش از ورود به دبستان
همانطور که به آن اشاره کردیم، مسئولان مدارس ازطریق آموزش سنجش پیش از ورود به دبستان، با ویژگیهای مختلف کودک آشنا میشوند. این آزمون به آنها کمک میکند تا از مراحل رشد و همچنین تواناییهای تحصیلی کودک آگاه شوند. سپس بر اساس نتایج آزمون، میتوانند تواناییهای کودک و میزان آمادگی او برای ورود به مدرسه را ارزیابی کنند و درمورد پذیرش یا عدم پذیرش او تصمیم بگیرند. بهطور کلی، آزموش سنجش ورود به مدرسه، نتایج ارزشمندی را هم برای مسئولان مدرسه و هم برای والدین کودکان به همراه دارد:
- مدرسه میداند کدام کودکان در زمینههای خاصی نیاز به توجه بیشتر دارند.
- والدین میفهمند در چه زمینهها کودک باید تمرین کند.
- در صورت نیاز، میتوان قبل از شروع مدرسه، از خدمات کاردرمانی، گفتاردرمانی، روانشناسی کودک یا شنواییسنجی استفاده کرد.
نمونه سؤالات آزمون سنجش پیش دبستانی (دستهبندیشده)
در ادامه، نمونه سوالات را به 8 بخش اصلی تقسیم میکنیم. یادآوری: کودک نیاز نیست همه را بلد باشد؛ هدف آشنایی و کاهش استرس است.
1) اطلاعات شخصی
- نام و نام خانوادگی تو چیست؟
- چند سال داری؟
- نام پدر و مادر خود را میدانی؟
- آدرس منزل شما چیست؟
- چه خویشاوندیهایی داری؟ (برادر، خواهر، پدربزرگ، مادربزرگ)
2) شمارش و عددشناسی
- از 1 تا 10 بشمار. (یا 1 تا 20)
- شمارش معکوس: از 5 به پایین بشمار.
- چند انگشت در دست داری؟
- مفهوم عدد: عدد 3 را نشان بده.
- شمارش اشیا: چند توپ در تصویر هست؟
3) مفاهیم پایه
- رنگها را نشان بده: قرمز، آبی، زرد، سبز.
- شکلها: دایره، مربع، مثلث را نشان بده.
- فصلها: چهار فصل را نام ببر و ویژگی هر کدام از آنها را بگو.
- روزهای هفته را نام ببر.
- چپ و راست، بالا و پایین، بزرگ و کوچک
- آشنایی با کاربرد اشیا مثلاً کاربرد لیوان، کاربرد قاشق
- تشخیص اشتباهات موجود در تصاویر (در شب نباید خورشید در آسمان باشد و ماه و ستاره باید جایگزین آن شوند)
4) حافظه
- سه کلمه می گوید و کودک باید بعد از چند ثانیه تکرار کند.
- دو یا سه عدد می گویدو کودک تکرار میکند.
- الگوی سادهای با مهره یا شکل نشان میدهد و کودک الگو را میسازد.
- انجام تمرین حافظه دیداری (ساختن اشیاء مختلف مانند مکعبهای رنگی بعد از دیدن آنها)
5) مهارتهای حرکتی
- دویدن، پریدن، لیلی کردن ( مهارتهای حرکتی درشت).
- مداد گرفتن و نقاشی کشیدن و مهره نخ کردن (مهارتهای حرکتی ظریف).
- پازل ساده.
- نقاشی کشیدن
- انجام دستورات پیچیده (با دست راست گوش چپ را بگیر.)
6) دانش عمومی
- میوهها را نام ببر.
- حیوانات را نام ببر.
- موجودات آبزی را نام ببر.
- رنگ آسمان و درخت چیست؟
- چرا لباس میپوشیم؟ چرا غذا میخوریم؟
7) روانشناسی و اجتماعی
- شعر بخوان.
- داستان کوتاه تعریف کن .
- تقسیم کردن خوراکی با دیگران.
- سلام به بزرگتر.
- تکمیل نقاشی ناقص
- تکمیل داستان یا جمله
8) گفتار و زبان
- کلمات ساده را تکرار کن.
- تلفظ کلمات واضح باشد.
- داستان کوتاه با جملات کامل بیان شود.
- سوال ساده بپرسد و کودک پاسخ دهد.
- تکمیل داستان یا جمله
نمونه سوالات سنجش کلاس اول
در ابتدای ارزیابی ممکن است سوالات سادهای مانند معرفی خود کودک، بیان نام و نام خانوادگی، سن، یا اطلاعات اولیه درباره والدین مطرح شود. همچنین گاهی از کودک خواسته میشود چند شیء یا مفهوم ساده را نام ببرد تا توانایی زبان و دایره واژگان او بررسی شود.
برای سنجش حافظه کوتاهمدت و دقت، معمولاً تمرینهایی مانند یادآوری چند کلمه یا تصویر پس از چند ثانیه انجام میشود. علاوه بر این، فعالیتهایی مانند جورچین، تکمیل اشکال ناقص، حل پازلهای ساده یا شمارش اعداد (مثلاً تا ده یا بیشتر) نیز در این ارزیابیها کاربرد دارند.
در بخش دیگری از ارزیابی، سوالات مفهومی و کاربردی مطرح میشود، مانند:
شیر را از چه حیوانی میگیرند؟
چرا باید غذا بخوریم؟
یک سگ چند دست و پا دارد؟
شبها چه چیزی در آسمان میدرخشد؟
چرا نباید با چاقو یا کبریت بازی کرد؟
برای راه رفتن از چه عضوی استفاده میکنیم؟
اگر کسی به تو خوراکی بدهد، آیا تو هم حاضری با او شریک شوی؟
همچنین ممکن است از کودک خواسته شود فعالیتهای سادهای انجام دهد یا پاسخ دهد، مانند:
نام بردن چند پرنده یا حیوان
نام چند میوه یا رنگ
شمارش تا عدد مورد نظر
اشاره به قسمتهایی از بدن (مثل بالا بردن انگشت شست)
نام بردن چند موجود زنده که در آب زندگی میکنند
این نوع سوالات گاهی با هدف بررسی درک اجتماعی، تصمیمگیری ساده و مهارتهای رفتاری کودک نیز مطرح میشوند.
در نهایت توصیه میشود والدین پیش از چنین ارزیابیهایی، این نوع تمرینها و بازیهای ذهنی ساده را در خانه با کودک انجام دهند تا او با فضای سوالات آشنا شده و با آرامش بیشتری در جلسه ارزیابی شرکت کند.
تمرین سنجش نمایشی در خانه
پیشنهاد میشود دو تا سه بار در خانه، نقش «کارشناس» را بازی کنید و سوالات ساده بپرسید. - این تمرین، استرس کودک را کاهش میدهد و او با فرایند آزمون آشنا میشود.
روش اجرا:
- یک میز کوچک بگذارید و کودک پشت میز بنشیند.
- شما نقش کارشناس را بازی کنید و سوالات را بپرسید.
- بعد از هر بخش، کودک را تشویق کنید.
نحوه آمادهسازی کودک برای آزمون سنجش پیش دبستانی
والدین میدانند که فراهم کردن بهترین آموزش ممکن برای فرزندشان تا چه حد اهمیت دارد. آزمون سنجش پیش از ورود به مدرسه به آنها در این امر کمک میکند. با توجه به اهمیت آمادگی برای این آزمون و همچنین استرسزا بودن آن برای کودکان و والدین، مراحل زیادی وجود دارند که میتوانید آنها را برای اطمینان از موفقیت فرزند خود انجام دهید. توجه به نکات ذیل میتواند شما را تا حد زیادی در آماده کردن کودک خود برای آزمون سنجش ورود به دبستان کمک کند:

برنامه مطالعه برای کودک خود ایجاد کنید.
اولین قدم برای آمادهسازی فرزندتان برای آزمون سنجش ورود به دبستان، ایجاد برنامه مطالعه مؤثر است. در این برنامه باید نقاط قوت، ضعف، علایق و سبک یادگیری کودک در نظر گرفته شوند. برنامه مطالعه همچنین میتواند به تقسیم اهداف مختلف به بخشهای قابل دستیابی کمک کند تا مطالعه خیلی خستهکننده نباشد. برای مثال میتوان اهداف کوچکی را برای زمان تمرین خوب و باکیفیت در هر روز تعیین کرد.
با سؤالات آزمون سنجش بدو ورود به دبستان آشنا شوید.
بهتر است قبل از آزمون، با نوع سؤالات آشنا شوید؛ زیرا آشنایی با آن به شما این امکان را میدهد که بهتر بتوانید برنامه مطالعه کودکتان را بر اساس نقاط قوت و ضعف فردی او تنظیم کنید. همچنین باعث میشود که کودکتان برای پاسخ به سؤالات آماده باشد.
درباره فرایند سنجش با کودک خود صحبت کنید.
با فرزندتان دررابطه با نوع آزمون و نتیجه آن صحبت کنید. والدین باید این موارد اساسی را با کودکان در میان بگذارند تا آنها را برای آزمون آماده کنند. همچنین درمورد اینکه چه سؤالاتی ممکن است بهصورت کتبی و شفاهی از کودکتان پرسیده شود، صحبت کنید. علاوه بر این، به او بگویید که مسئولان مدرسه بعد از این آزمون، مشکلات را شناسایی کرده و راههایی برای کمک به او پیدا میکنند.
درمورد حضور احتمالی معلمان در روز آزمون، با کودک خود صحبت کنید.
به کودک خود بگویید که آزمون سنجش یا پذیرش، واقعاً نوعی امتحان یا آزمون نیست، بلکه میتواند مجموعهای از فعالیتها باشد. این فعالیتها میتوانند در کلاس یا خارج از کلاس باشند. فرزندتان را راهنمایی کنید که این آزمون نمرهای ندارد و در آن مردود نمیشود. اما کودک خود را تشویق کنید تا در طول این فرایند سخت تلاش کرده و روی آزمون تمرکز کند.
همچنین باید درمورد اینکه یک یا چند معلم ممکن است در روز آزمون حضور داشته باشند، با فرزندتان صحبت کنید. کودک شاید در طول آزمون افراد زیادی را در اطراف خود ببیند. او نباید تحت تأثیر تعداد افراد قرار بگیرد و باید بداند که معلمان فقط برای تدریس آنجا نیستند، بلکه برای کمک به او در یادگیری هستند.
کاری کنید که کودکتان احساس راحتی کند.
فرزند شما ممکن است درمورد نتیجه آزمون نگران باشد و قبل از حضور در آزمون نسبت به نتیجه احساس ناراحتی کند. سعی کنید او را آرام کنید که نتیجه آزمون ازنظر اجتماعی او را تحت تأثیر قرار نمیدهد. مهم نیست که نتیجه چه خواهد بود. اما آزمون ارزشیابی بهترین راه برای پذیرش مدرسه است و همچنین به معلمان کمک میکند بهترین تصمیم را برای کودک بگیرند. به فرزندتان بگویید که این آزمون برای معلم مفید خواهد بود تا به او کمک کند.
برای آمادهسازی کودک خود برنامهریزی کنید.
برنامهریزی یکی از مؤثرترین چیزهایی است که به رسیدن به رویاها و اهداف شما کمک میکند. همچنین در دستیابی به موفقیت بسیار مهم است. بنابراین میتوانید برای نحوه آمادهسازی کودکتان برای آزمون سنجش برنامهریزی کنید و کارهای مختلفی را در آن بگنجانید.
مجموعهای از تمرینهای مختلف را بهصورت روزانه انجام دهید.
انجام مجموعهای از تمرینهای روزانه، نتیجه موفقیتآمیز هر آزمونی را تضمین میکند. بنابراین، برای آمادهسازی کودک خود و گرفتن نتایج بهتر، باید انجام برخی تمرینها را در برنامهریزی خود قرار دهید. این مجموعه معمولاً شامل مجموعهای از سؤالات است که باید بهدرستی به آنها پاسخ داده شود. انجام این تمرینها، بهترین راه برای بهبود مهارتهای کودک شما است و چندین مزیت ازجمله بهبود آمادگی، افزایش سرعت، مهارتها و اعتمادبهنفس کودک را به همراه دارد.
دقایقی قبل از آزمون، آخرین توصیههای آمادگی را به کودک خود ارائه دهید.
ارائه نکات آمادهسازی در دقایق نزدیک آزمون نیز بسیار حیاتی است و گاهیاوقات میتواند برای کودک مفیدتر باشد. نکات شاید کم باشند، اما بیشترین تأثیر را در آینده دارند. سعی کنید موضوعات را بهدرستی مرور کنید.
کودکتان را تشویق کنید.
همیشه فرزندتان را در موفقیت و کار روزانه تشویق کنید. تشویق همیشه ما را به انجام کارهای بیشتر در آینده سوق میدهد. به همین ترتیب، کودکتان نیز از شما بهعنوان والدین خود انتظار تشویق دارد. این وظیفه والدین است که به کودک خود انگیزه دهند و او را تشویق کنند تا به بهترین نتایج برسد. همچنین به مسئولیتپذیری فرزند شما برای دستیابی به اهداف خود کمک میکند.
چکاپ سلامت قبل از آزمون قبل از آزمون
این موارد را بررسی کنید:
- بیناییسنجی: اگر کودک در دید مشکل دارد، قبل از آزمون اصلاح شود.
- شنواییسنجی: اگر شنوایی مشکوک است، قبل از آزمون بررسی شود.
- پزشک عمومی: سلامت عمومی کودک تأیید شود.
- واکسنهای لازم: واکسن دیفتری، کزاز، سیاهسرفه و دیگر واکسنهای مدرسه.
نکاتی برای روز آزمون سنجش پیش از ورود به مدرسه
با نزدیک شدن به روز آزمون، والدین ممکن است ترکیبی از احساسات مختلف، از شادی و هیجان گرفته تا اضطراب و استرس را تجربه کنند. در ادامه نکاتی را بیان میکنیم که به شما کمک میکنند فضایی مثبت ایجاد کنید تا کودکتان بتواند احساس حمایت کند و بهترین عملکرد خود را در روز آزمون داشته باشد:

محیطی مثبت برای کودک خود ایجاد کنید.
ایجاد محیط مثبت در روز آزمون برای کمک به کودک شما در حفظ تمرکز و آرامش در طول آزمون ضروری است. مهم است که شب قبل یا صبح آزمون، کودکتان را از انتظارات آگاه کنید تا بداند چه چیزی از او انتظار میرود. به او یادآوری کنید که نتایج آزمون مهم هستند اما نه به اندازه تلاش او. ایجاد اعتمادبهنفس در کودک شما بسیار حائز اهمیت است، بنابراین او را با کلمات تأیید و تمجید در طول دوره آمادهسازی تا روز آزمون تشویق کنید.
زودتر از زمان آزمون در مدرسه حضور پیدا کنید و از استراحت کافی کودک خود مطمئن شوید.
صبح روز آزمون، مطمئن شوید که زودتر در مدرسه حضور پیدا کردهاید تا فرزندتان وقت داشته باشد بدون هیچگونه استرس لحظه آخری در محیط آزمون خود قرار بگیرد. علاوه بر این، کودکتان باید شب قبل آزمون استراحت کافی داشته باشد. این امر به افزایش عملکرد شناختی او در هنگام فرا رسیدن روز آزمون کمک میکند. همچنین اگر محیطی را ایجاد کنید که کودکتان در آن از ابتدا تا انتهای فرایند احساس حمایت کند، هم برای شما و هم برای او مفید خواهد بود.
کودکتان را تشویق کنید تا نهایت تلاشش را بکند.
قبل، حین و بعد از روز آزمون، مثبت بمانید تا هرگونه احساس منفی یا اضطراب را کاهش دهید. همچنین به یاد داشته باشید که فشار زیادی به فرزندتان وارد نکنید یا از او انتظار کمال نداشته باشید. در عوض، به او اطمینان دهید که به او باور دارید.
اگر کودک رد شد چه میشود؟
اگر کودک در سنجش رد شد، 3 ماه مهلت تا سنجش مجدد وجود دارد. در سنجش دوم، تعیین میشود که کودک استثنایی است یا نه.
اگر در زمینههای خاصی مشکل دارید، خدمات تخصصی ما را ببینید:
- کاردرمانی کودکان: برای مشکل در مهارتهای حرکتی، پازل، مداد گرفتن.
- گفتاردرمانی کودکان: برای مشکل در گفتار، تلفظ، لکنت.
- روانشناسی کودک: برای استرس، اضطراب، خجالتی بودن.
- شنواییسنجی/بیناییسنجی: برای مشکل شنوایی یا بینایی.
- مشاوره و غربالگری رایگان: برای ارزیابی اولیه.
توصیههایی برای والدین در آماده کردن کودکان برای آزمون سنجش
خود والدین نقش مهمی در موفقیت کودکان در آزمون سنجش ورود به مدرسه دارند. آنها با رعایت برخی نکات میتوانند از کودک خود حمایت کنند. در ادامه توصیههایی را برای والدین ارائه میکنیم:

- از آماده بود یا نبودن فرزندتان برای رفتن به مدرسه مطمئن شوید. بیشتر والدین میخواهند فرزند خود هر چه زودتر به مدرسه برود تا جلو بیفتد. بااینحال، اگر کودک شما آماده نیست، ثبتنام زودهنگام او در مدرسه میتواند برای او مضر باشد. اکثر مدارس نیز حداقل شرط سنی برای پذیرش دارند. بنابراین، مطمئن شوید که فرزند شما محدودیت سنی ندارد.
- در مورد مدرسه تصمیم بگیرید. هنگام تصمیمگیری در مورد مدرسهای که میخواهید فرزند خود را به آن بفرستید، باید عوامل مختلفی را در نظر بگیرید. فاصله از خانه، امکانات حمل و نقل، هزینهها، زبان تدریس، برنامه درسی، شهرت مدرسه، زیرساختها و نسبت معلم به دانشآموز، برخی از عواملی هستند که به هنگام انتخاب مدرسه باید در نظر داشته باشید.
- درمورد فرایند پذیرش مدرسه موردنظر تحقیق کنید. با والدینی که قبلاً مراحل پذیرش را گذراندهاند صحبت کنید و از انتظارات و الزامات آگاه شوید. اگر این فرایند شامل آزمون استعداد است، از والدین درباره سؤالات پرسیدهشده بپرسید. حتی میتوانید با مدرسه تماس بگیرید تا کمی اطلاعات به دست آورید.
- برای پذیرش فرزندتان در مدرسهای خوب تلاش کنید. پذیرش فرزندتان در یک مدرسه خوب ممکن است سخت باشد؛ زیرا، بسیاری از والدین نیز تمام تلاش خود را میکنند تا فرزندشان پذیرش بگیرد. بنابراین، آماده باشید تا کارهای زیادی انجام دهید. همچنین، پر کردن و ارسال فرمهای پذیرش در چندین مدرسه ایده خوبی خواهد بود؛ چون هرگز نمیتوانید مطمئن باشید که فرزندتان به یکی از مدارس موردنظر شما راه خواهد یافت.
- هرگز ناامیدی خود را نشان ندهید. رقابت سخت است. همه والدین میخواهند فرزندانشان وارد مدارس برتر شوند. این احتمال وجود دارد که شما و فرزندتان از سوی بعضی مدارس رد شوید. اما ناامید نشوید و ناامیدی خود را در مقابل فرزندتان نشان ندهید. این امر باعث تضعیف روحیه او میشود. در عوض، سعی کنید آنچه را که شاید اشتباه رخ داده است، تحلیل و درک کنید و برای آزمون بعدی، خود و او را بهتر آماده کنید.
آمادهسازی کودکان در آزمون سنجش ورود به مدرسه با کلینیک راه کمال
آزمون سنجش پیش از ورود به دبستان، آزمونی است که اطلاعات مختلفی ازجمله مراحل رشد، ویژگیها، نقاط قوت و ضعف، و تواناییهای تحصیلی کودکان را در اختیار مسئولان مدرسه و والدین آنها قرار میدهد. این آزمون ممکن است در هر مدرسهای بهطور متفاوت برگزار شود. بااینکه نتایج ارزشمندی را به همراه دارد، میتواند هم برای کودکان و هم برای والدین آنها استرسآور باشد. آمادهسازی کودکان برای آزمون سنجش ورود به مدرسه نقش مهی را در پذیرش و دستیابی به نتیجه خوب ایفا میکند. علاوه بر رعایت برخی نکات آمادهسازی، میتوان از راهنماییهایی برخی افراد باتجربه استفاده کرد. کارشناسان ما در کلینیک توانبخشی راه کمال آماده ارائه نکات و توصیههای مفید برای آمادهسازی کودک عزیز شما هستند و میتوانند او را با برنامهریزی دقیق برای آزمون آماده کنند. پس اگر کودک شما در شرف ورود به مدرسه است، کافی است تا با ما تماس بگیرید و آمادهسازی او را به ما بسپارید.
منابع:
sudhirmemorialinstituteliluah.com
سوالات متداول
کودک ۳ ماه مهلت تا سنجش مجدد دارد و در سنجش دوم تعیین میشود که استثنایی است یا نه.
۳ ماه مهلت تا سنجش مجدد وجود دارد.
سنجش نمره ندارد و کودک بهصورت قطعی رد نمیشود.
تمرین حضور در محیط اجتماعی بدون والدین، صحبت مثبت، تأکید بر «نمره ندارد».
بیناییسنجی، شنواییسنجی، پزشک عمومی، واکسنهای لازم.
دیفتری، کزاز، سیاهسرفه و واکسنهای دیگر مدرسه.
صبحانه سبک، آبمیوه، آب؛ حداقل ۱۵ دقیقه قبل از وقت حاضر شوید.
نه، اما ممکن است نیاز به تمرین بیشتر و خدمات روانشناسی کودک باشد.
بله، دو تا سه بار در خانه نقش کارشناس را بازی کنید.
به کاردرمانی کودکان مراجعه کنید.
به گفتاردرمانی کودکان مراجعه کنید.
به روانشناس کودک مراجعه کنید.
به شنواییسنجی یا بیناییسنجی مراجعه کنید.
تأثیر دارد، اما کودک بهصورت قطعی رد نمیشود.
کودکانی که در سنجش دوم مشخص شود استثنایی هستند.