وقتی صحبت از بیماری پارکینسون میشود بیشتر افراد، بزرگسالان یا افراد مسن را به یاد میآورند و تصور میکنند این بیماری فقط در سنین بالا مشاهده میشود. اما در موارد بسیار نادر، علائم پارکینسون در کودکان شش ساله نیز ظاهر میشوند.
بیماری پارکینسون در کودکان چیست؟
پارکینسون اختلالی عصبی است. ازآنجاییکه این بیماری بر حرکات بدن مانند راه رفتن و صحبت کردن تأثیر میگذارد و ممکن است باعث لرزش شود، اختلالی حرکتی محسوب میشود. پارکینسون معمولاً در افراد بالای 40 سال تشخیص داده میشود. اما پارکینسونِ زودرس در موارد نادر در سنین 21 تا 40 سال تشخیص داده میشود. پارکینسون نوجوانان اختلالی بسیار نادرتر است که در افراد زیر 21 سال مشاهده میشود.
چه کسانی به این اختلال مبتلا میشوند؟
در حالی که هر دو گروه پسران و دختران به پارکینسون نوجوانان مبتلا میشوند، به نظر میرسد پسران بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند. ازآنجاییکه کودکانی که والدین یا خواهر و برادرشان پارکینسون دارند، دو برابر بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری در طول عمر خود هستند، احتمالاً ژنتیک در حداقل برخی از موارد نقش دارد. عفونتهای ویروسی یا قرار گرفتن در معرض سموم محیطی نیز ممکن است نقش مهمی در ابتلا به پارکینسون در کودکان ایفا کنند.
چه چیزی باعث ایجاد پارکینسون در کودکان میشود؟
پارکینسون در کودکان با از دست دادن سلولهای عصبی در مغز که مادهای شیمیایی به نام دوپامین تولید میکنند، شروع به پیشرفت میکند. دوپامین، پیامرسان شیمیایی یا «نوروترانسمیتر» است که تکانهها (پیامها) را بین سلولهای عصبی در مغز فرزند شما حمل میکند تا حرکات بدن آنها را کنترل کند. وقتی دوپامینی برای حمل پیام به اعصابی که عضلات را کنترل میکنند وجود نداشته باشد، عضلات پیام را دریافت نمیکنند و اساساً نمیدانند که قرار است چه کاری انجام دهند. با ادامه از دست رفتن سلولهای عصبی، علائم پارکینسون تثبیت شده و با گذشت زمان بدتر میشوند.
علائم بیماری پارکینسون در کودکان
در پارکینسون نوجوانان، علائم بهدلیل این واقعیت که بیماری در کودکان، نوجوانان و جوانان با سرعت کمتری پیشرفت میکند، به شکلی خفیف ظاهر میشوند. درواقع، برخی تحقیقات نشان میدهند که بسیاری از افرادی که تا اواخر بزرگسالی تشخیص پارکینسون نمیگیرند، ممکن است در سنین بسیار پایینتر علائمی داشته باشند، اما چون بسیار خفیف بودهاند، متوجه آنها نشدهاند.
برخی از علائم شایعتر اختلال پارکینسون در کودکان عبارتاند از:
- وضعیت بدنی غیرطبیعی، مانند چرخیدن یا قوس گرفتن پا و انگشتان پا
- لرزش، که اغلب از دستها شروع میشود و باعث لرزش غیرقابل کنترل آنها میگردد.
- عضلات سفت یا منقبض (کودکان خردسال ممکن است از گرفتگیهای دردناک عضلانی موسوم به «چارلی هورس» یا درد شدید شکایت کنند).
- کندی حرکت یا از دست دادن حرکت خودبهخودی (برادیکینزی)
- عدم تعادل
- هماهنگی ضعیف عضلات
- زود خسته شدن
- ناتوانی در نوشتن و دستخط ضعیف بهدلیل لرزش دستها یا ضعیف شدن و پاسخگو نبودن عضلات در دستها یا بازوها
- دشواری در تکلم
- تغییر در حالات چهره
- دشواری در جویدن یا بلعیدن
تشخیص
ازآنجاییکه پارکینسون نوجوانان، اختلالی بسیار نادر است، پزشک باید تشخیصی بسیار دقیق انجام دهد. او سابقه پزشکی کاملی از خانواده شما میگیرد و بهطور مفصل با شما درمورد اینکه اولین بار چه زمانی متوجه علائم فرزندتان شدید، هر چند وقت یکبار رخ میدهند و چه مدت طول میکشند، صحبت خواهد کرد. علاوه بر معاینه فیزیکی کامل، فرزند شما تحت معاینه عصبی (نورولوژیک) نیز قرار خواهد گرفت. پزشک بر روی علت یا علل علائم فرزندتان تمرکز خواهد کرد. اگر کودک مبتلا به بیماری زمینهای خاصی باشد، فرایند درمان با هدف درمان آن بیماری شروع خواهد شد.
روشهای درمان پارکینسون در کودکان
درمان پارکینسون در کودکان به این بستگی دارد که چه چیزی باعث علائم فرزند شما شده و شدت آن چقدر است. درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- دارودرمانی: درمان دارویی سنگبنای مدیریت پارکینسون در کودکان است. هدف اصلی داروهایی مانند لوودوپا جایگزین کردن یا شبیهسازی اثر دوپامین است که بهدلیل بیماری در مغز کاهش یافته است.
- جراحی مغز و اعصاب: زمانی که داروهای خوراکی بهتنهایی قادر به کنترل لرزشهای شدید یا سفتی عضلات نباشند، گزینه تحریک عمیق مغزی (DBS) مطرح میشود. در این روش، جراحان الکترودهای بسیار ظریفی را در نقاط استراتژیک مغز که مسئول کنترل حرکت هستند، قرار میدهند. این الکترودها به دستگاه ضربانساز کوچکی متصل میشوند که زیر پوست سینه جاسازی میشود. این دستگاه با ارسال پالسهای الکتریکی مداوم، فعالیتهای غیرطبیعی مغز را که باعث اختلال حرکتی میشوند، تنظیم میکند.
- فیزیوتراپی و کاردرمانی: فیزیوتراپ با طراحی تمرینات قدرتی و کششی، به کودک کمک میکند تا با سفتی عضلات مقابله کرده و تعادل خود را هنگام راه رفتن حفظ کند تا از خطر زمین خوردن کاسته شود. از سوی دیگر، کاردرمانی بر جزئیات زندگی روزمره متمرکز است. کاردرمانگربه کودک آموزش میدهد که چگونه با وجود چالشهای حرکتی، کارهای شخصی مثل لباس پوشیدن، دستشویی رفتن یا استفاده از تبلت و کامپیوتر را انجام دهد. آنها همچنین ممکن است تغییرات کوچکی را در محیط مدرسه یا خانه پیشنهاد دهند تا کودک با صرف انرژی کمتر، بیشترین بازدهی را داشته باشد.
- گفتاردرمانی: پارکینسون میتواند عضلات مسئول تکلم و بلع را تحت تأثیر قرار دهد. این مشکل در کودکان بهصورت صدای بسیار ضعیف (زمزمهگونه) یا لکنت ظاهر میشود. گفتاردرمانی با استفاده از تمرینات تنفسی و صوتی، به کودک کمک میکند تا بلندتر و واضحتر صحبت کند و اعتمادبهنفس خود را در جمع دوستان و مدرسه حفظ نماید. علاوهبراین، یکی از وظایف حیاتی گفتاردرمانگر نظارت بر فرایند بلع است. ازآنجاییکه ضعیف شدن عضلات گلو میتواند خطر پریدن غذا در مجرای تنفسی را ایجاد کند، درمانگر تکنیکهای ایمن جویدن و بلعیدن را به کودک آموزش میدهد تا از مشکلات ریوی جلوگیری شود.
- روانشناسی عصبی: این درمان به بررسی جنبههای خلقی و شناختی میپردازد؛ چراکه کمبود دوپامین میتواند باعث بروز افسردگی، اضطراب یا حتی مشکل در تمرکز شود. این متخصصان با ارائه راهکارهای رفتاری به کودک کمک میکنند تا با تفاوتهای جسمی خود کنار بیاید و از انزوای اجتماعی جلوگیری کند.
جمعبندی
اگرچه پارکینسون در کودکان، اختلالی نادر و چالشبرانگیز است، با تشخیص بهموقع و بهرهگیری از رویکرد درمانی چندجانبه، مسیری کاملاً متفاوت از پارکینسون بزرگسالان را طی میکند. این بیماری که ریشه در اختلالات ژنتیکی و کمبود دوپامین دارد، لزوماً به معنای محدودیت مطلق نیست؛ بلکه با ترکیب هوشمندانهی دارودرمانی برای کنترل شیمیایی مغز، فیزیوتراپی و کاردرمانی برای حفظ استقلال حرکتی، و حمایتهای روانشناختی برای تقویت روحیه، میتوان کیفیت زندگی کودک را در سطح مطلوبی حفظ کرد. کلید موفقیت در این مسیر، هماهنگی دقیق میان تیم پزشکی، مدرسه و خانواده است تا با تکیه بر متدهای نوین، فرصت رشد، یادگیری و تجربه زندگی فعال برای این کودکان هموار باقی بماند.
منابع
مطالب مشابه
زوال عقل اغلب افراد مسن را تحت تأثیر قرار میدهد، اما در موارد نادر، کودکان ممکن است با اختلالات پسرونده مغزی متولد شوند. درنتیجه علائم زوال عقل مانند از دست دادن حافظه، تکلم یا توانایی حرکت مشاهده میشوند.
وقتی صحبت از بیماری پارکینسون میشود بیشتر افراد، بزرگسالان یا افراد مسن را به یاد میآورند و تصور میکنند این بیماری فقط در سنین بالا مشاهده میشود. اما در موارد بسیار نادر، علائم پارکینسون در کودکان شش ساله نیز ظاهر میشوند.
پس از درمان تومور مغزی، کودک ممکن است در انجام کارهای روزانه مانند دوش گرفتن، لباس پوشیدن و غذا خوردن مشکل داشته باشد. کاردرمانیبه بازیابی این مهارتها و استقلال کمک می کند.
دیستروفی عضلانی (MD) اختلالی ژنتیکی است که بر توانایی عضلات برای ترمیم خود تأثیر میگذارد. بسته به نوع دیستروفی عضلانی، تأثیر این بیماری بر زندگی روزمره میتواند متفاوت باشد. خبر خوب این است که فیزیوتراپی و کاردرمانی گزینههای عالی برای بهبود قدرت و کاهش علائم کودک هستند.
بیش حسی دهانی بر تمایل کودک به پذیرش غذاهای مختلف تأثیر میگذارد. کودکانی که این حساسیت را تجربه میکنند ممکن است بافتهای خاصی مانند غذاهای تُرد، لهشده یا لزج را رد کنند که درنهایت بر دریافت تغذیهای آنها تأثیر میگذارد.
توانبخشی شناختی کودکان، رویکردی درمانی است که به بهبود توانایی کودک در تفکر و پردازش اطلاعات پس از آسیب به مغز یا بیماری که بر عملکرد مغز تأثیر گذاشته است، کمک میکند. هدف آن آموزش مجدد عملکردهای شناختیای است که دچار اختلال شدهاند و کمک به کودکان برای بازگشت به فعالیتهای روزانه خود میباشد.
اسکیزوفرنی در دوران کودکی، اختلالی نادر اما عصبی-رشدی است که میتواند تأثیر مخربی بر توانایی کودک در عملکرد روزانه، تحصیلی و اجتماعی داشته باشد. در این راستا، کاردرمانی نقش محوری ایفا میکند و هدف آن فراتر از مدیریت علائم، بهبود استقلال و کیفیت زندگی کودک است.
افسردگی در کودکان ممکن است با آنچه در بزرگسالان دیده میشود، متفاوت به نظر برسد. و ممکن است برای هر کودک به شکلی متفاوت باشد. کاردرمانگران میتوانند به افزایش عزت نفس، توسعه مهارتهای مقابلهای، و پرورش انعطافپذیری کودکان کمک کنند. آنها همچنین میتوانند محیطی امن و حمایتی برای کودکان فراهم کرده تا احساسات خود را بیان کنند و سختیها را پشت سر بگذارند.
گفتاردرمانی در سندرم ترنز نقشی حیاتی و محوری در حمایت از رشد جامع این کودکان دارد؛ چرا کهنه تنها به بهبود وضوح گفتار و ساختار زبانی میپردازد بلکه باعث تقویت مهارتهای حیاتی اجتماعی-ارتباطی و افزایش اعتمادبهنفس کودکان می شود.
مداخلات زودهنگام در یکپارچگی درکی-حرکتی، بهویژه برای کودکان پیشدبستانی که با تأخیرهای رشدی روبرو هستند، بهبودهای قابل توجهی را به همراه دارند. یکی از اهداف اصلی کاردرمانی درکی حرکتی، بهبود هماهنگی، دستخط و هماهنگی چشم و دست است، که مهارتهای حیاتی برای موفقیت تحصیلی و کارهای روزمره هستند.