درک بیش حسی دهانی برای والدین و مراقبان کودکان مبتلا به اوتیسم حیاتی است؛ زیرا بهطور قابل توجهی بر عادات غذایی و رفاه کلی آنها تأثیر میگذارد.
بیش حسی دهانی به افزایش حساسیت به محرکها در دهان اشاره دارد. کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است این وضعیت را تجربه کنند که منجر به چالشهای مختلفی، بهویژه درمورد غذا، میشود.
تفاوتهای پردازش حسی در میان افراد مبتلا به اختلال طیف اوتیسم رایج هستند و بیش حسی دهانی میتواند منجر به واکنشهای غیرمنتظره به بافتها، طعمها و دماهای مواد غذایی شود.
تحقیقات نشان میدهند که کودکان اوتیسمی خردسال مبتلا به بیش حسی دهانی با مشکلات قابل توجهی در پذیرش غذا روبرو هستند. والدین و مراقبان اغلب در خصوص احساسات منفی در طول خوردن غذا گزارش میدهند که ناشی از تلاش برای معرفی غذاهای جدید یا ایجاد برنامه تغذیهای مثبت است.
تأثیر بیش حسی دهانی بر پذیرش غذا
بیش حسی دهانی بر تمایل کودک به پذیرش غذاهای مختلف تأثیر میگذارد. کودکانی که این حساسیت را تجربه میکنند ممکن است بافتهای خاصی مانند غذاهای تُرد، لهشده یا لزج را رد کنند که درنهایت بر دریافت تغذیهای آنها تأثیر میگذارد.
خانوادهها اغلب متوجه میشوند که زمان غذا به تجربهای چالشبرانگیز تبدیل میشود که منجر به ناامیدی و استرس عاطفی میشود.
چالشهای مرتبط با پذیرش غذا اغلب فراتر از ترجیحات غذایی هستند. دشواری در امتحان غذاهای جدید میتواند منجر به رژیم غذایی محدود شود که ممکن است با گذشت زمان منجر به کمبودهای تغذیهای شود. والدین احساس درماندگی میکنند؛ زیرا به دنبال فراهم کردن رژیم غذایی متعادلی هستند اما با عدم پذیرش فرزندشان مواجه میشوند.
کودکان مبتلا به بیش حسی دهانی ممکن است رفتارهای تثبیت دهانی نیز از خود نشان دهند. این رفتارها میتوانند بهصورت مکیدن اشیا، لیسیدن مکرر، یا مکیدن انگشت شست و انگشتان آشکار شوند، که نشاندهنده نیاز به تحریک دهانی یا راهی برای خودآرامی در برابر ورودیهای حسی بیشازحد هستند.
درک این رفتارها برای توسعه استراتژیهای حمایتی جهت کمک به کودکان در مدیریت مؤثر حساسیتهای دهانی آنها حیاتی است.
چالشهای تغذیه در اوتیسم
چالشهای تغذیه در کودکان مبتلا به اوتیسم اغلب ناشی از تفاوتهای پردازش حسی هستند. این چالشها ممکن است منجر به مشکلات قابل توجهی در پذیرش غذا شوند که میتوانند بر تغذیه کلی و روالهای روزمره هم برای کودک و هم برای خانواده تأثیر بگذارند.
تفاوتهای پردازش حسی در اوتیسم رایج هستند. تحقیقات نشان دادهاند که بسیاری از کودکان در طیف اوتیسم در نحوه درک و پاسخ به محرکهای حسی، بهویژه پردازش حسی دهانی، تفاوتهایی دارند.
این تفاوتها میتوانند به دو روش اصلی آشکار شوند: بیش حسی دهانی و تثبیت دهانی.
کودکان مبتلا به بیش حسی دهانی ممکن است حساسیت شدیدی به بافتها، طعمها یا دماهای خاص نشان دهند. این مسئله میتواند باعث عدم تمایل یا امتناع از امتحان غذاهای جدید شود. درنتیجه منجر به رژیم غذایی محدودی متشکل از تنها چند قلم میشود. در مقابل، برخی از کودکان ممکن است به دنبال تحریک دهانی باشند که منجر به رفتارهایی مانند مکیدن اشیاء یا لیسیدن مکرر میشود.
مطالعات متعددی بیش حسی دهانی را با مشکلات تغذیهای در کودکان اوتیستیک مرتبط دانستهاند. کودکان اوتیستیک خردسال مبتلا به بیش حسی دهانی، مشکلات به مراتب بیشتری در پذیرش غذا در مقایسه با همسالان خود بدون این اختلال نشان میدهند.
تفاوتهای حسی تجربهشده توسط کودکان مبتلا به اوتیسم بر عادات غذایی آنها به روشهای مختلفی تأثیر میگذارند.
ازآنجاییکه بسیاری از کودکان اوتیسمی حساسیت شدیدی به غذاهای خاص دارند، در هنگام انتخاب بافتها و طعمهای متفاوت سختگیری میکنند و این مسئله منجر به محدودیت غذایی میشود. این انتخاب محدود میتواند باعث پیچیدگی بیشتر زمان غذا و افزایش استرس والدین و مراقبان شود. علاوهبراین، نیاز به تحریک دهانی میتواند منجر به بروز رفتارهای دهانی تکراری مانند جویدن اشیاء غیرخوراکی یا مکیدن بیشازحد انگشت شست شود.
درک این چالشهای تغذیهای برای والدین و مراقبان حیاتی است. آنها میتوانند با تشخیص تفاوتهای پردازش حسی زمینهای، بهتر بر موانع زمان غذا غلبه کرده و در جهت افزایش پذیرش غذا و تغذیه در کودکان مبتلا به اوتیسم کار کنند.
روشهای مدیریت چالشهای تغذیهای در کودکان اوتیسمی
کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است مکانیسمهای مقابلهای مختلفی را در رابطه با حساسیت دهانی تجربه کنند. این مکانیسمها را میتوان به رفتارهای تثبیت دهانی و مداخلات درمانی دستهبندی کرد. درک این موارد میتواند به والدین و مراقبان در حمایت مؤثر از نیازهای کودکان کمک کند.
رفتارهای تثبیت دهانی
برخی از کودکان مبتلا به اوتیسم رفتارهای تثبیت دهانی از خود نشان میدهند که نشاندهنده نیاز به تحریک دهانی یا راهی برای خودآرامی در برابر تحریک بیشازحد هستند.
رفتارهای رایج عبارتاند از:
- مکیدن اشیاء: کودکان ممکن است اشیاء غیرخوراکی را بهعنوان منبعی از آرامش یا بازخورد حسی بجوند یا بمکند.
- لیسیدن مکرر: این رفتار میتواند بهعنوان وسیلهای برای کاوش بافتها و طعمها بدون تعهد به خوردن عمل کند.
- مکیدن انگشت شست و انگشتان: این عادات اثر آرامبخشی را فراهم کرده و به کودکان در مدیریت اضطراب یا تحریک بیشازحد کمک میکنند.
مهم است توجه داشته باشیم که در حالی که برخی از کودکان تثبیت دهانی قوی نشان میدهند، برخی دیگر ممکن است اکراه شدید در امتحان غذاهای مختلف نشان دهند. این دامنه، نشاندهنده پیچیدگیهای مشکلات پردازش حسی است که کودکان مبتلا به اوتیسم با آن روبرو هستند.
مداخله درمانی
برای رسیدگی به حساسیت یا تثبیت دهانی، چندین مداخله درمانی برای کودکان مبتلا به اوتیسم در دسترس هستند. هدف از این مداخلات، بهبود عادات غذایی، تقویت مهارتهای ارتباطی، و تسهیل مقابله با زندگی روزمره است.
برخی از استراتژیهایی که باید در نظر گرفته شوند عبارتاند از:
- کاردرمانی: کمک گرفتن از متخصص کاردرمانی برای توسعه رویکردهای متناسب با بیش حسی دهانی و افزایش پذیرش غذا
- گفتاردرمانی: بهبود مهارتهای ارتباطی برای کاهش اضطراب در زمان غذا
- رفتاردرمانی: ایجاد روالها و تقویت مثبت برای تشویق به امتحان غذاهای جدید
- سازگاری محیطی: ایجاد محیطهای آرامبخش برای زمان غذا برای به حداقل رساندن بار حسی بیشازحد
- دارودرمانی: دارودرمانی پس از مشاوره با پزشک برای مدیریت علائم
با در نظر گرفتن این استراتژیها، والدین و مراقبان میتوانند از کودکان در توسعه الگوهای غذایی سالم و در عین حال رسیدگی به نیازهای حسی منحصربهفرد آنها حمایت کنند. ادغام مداخلات درمانی خاص متناسب با چالشهای فردی میتواند تأثیر مثبتی بر تجربیات غذایی کودکان بگذارد.
والدین چگونه میتوانند به فرزندان خود کمک کنند؟
والدین میتوانند از روشهای زیر برای کاهش تأثیر بیش حسی دهانی بر عادات غذایی کودک استفاده کنند:
ایجاد تغییراتی بسیار کوچک در بافت غذا
دو روش اصلی برای ایجاد تغییرات کوچک در بافت غذا وجود دارند: میتوانید غلظت غذا را بهصورت تدریجی بیشتر کنید یا بافت آن را به تدریج تغییر دهید.
تغییر تدریجی بافت غذاهای نرم باعث میشود کودک غذا را بپذیرد. بافتهای غلیظتر، تحریک حسی بیشتری را به دهان ارائه میدهند و به فرزند شما کمک میکنند تا حساسیت بیشازحد دهانی خود را کاهش دهد.
استفاده از مواد غذایی جویدنی
فرزندتان را تشویق کنید تا مواد غذایی جویدنی را که کمکم در دهان باز میشوند مانند شکلات امتحان کند. این مواد غذایی تحریک حسی کمتری به دهان ارائه میدهند و بنابراین میتوانند به فرزند شما کمک کنند تا اعتمادبهنفس خود را با غذاهای جدید افزایش دهد.
استفاده از غذاها در بازی
استفاده از غذا در طول بازی و زمانی که هیچ فشاری برای خوردن وجود ندارد، میتواند به فرزندتان اجازه دهد تا غذا را به شیوهای آرام و سرگرمکننده لمس و کشف کند. این مسئله میتواند به کاهش هرگونه اضطراب درمورد غذاها کمک کند. کودک با کاوش غذاها با دستهایش میتواند درمورد اینکه غذاهای مختلف چه حسی در دهان ایجاد میکنند، بیاموزد.
استفاده از لمس مثبت در اطراف صورت و دهان
از اسباببازیها و مواد مختلفی مانند پتوهای نرم، برسهای نرم، دستمال مرطوب یا حولهها برای نوازش صورت فرزندتان و اطراف لبها و دهان او استفاده کنید. در طول بازی صورت کودک را قلقلک بدهید و اجازه بدهید او نیز صورت شما را لمس کند. این کار باعث لذتبخش شدن این روش میشود. این تحریک مبتنی بر بازی میتواند به فرزند شما کمک کند تا واکنش حسی خود را نسبت به لمس در این ناحیه کاهش دهد.
کاهش حساسیت دهانی در حین مسواک زدن
هنگام مسواک زدن دندانهای فرزندتان، او را تشویق کنید تا از مسواک خود برای مسواک زدن تمام داخل دهانش – اطراف لثهها، زبان و سقف دهان نیز – استفاده کند. هنگامی که کودک از این نوع مسواک زدن راضی است، حتی میتوانید مسواکی لرزشی را امتحان کنید تا تحریک حسی افزایش یابد.
تشویق فرزندتان به مکیدن/لیسیدن اسباببازیها
سعی کنید اسباببازیهای مورد علاقه را در طعمهای مختلف مانند سس کچاپ، سس شکلات، سس کاری، کاستارد و غیره فرو ببرید و بگذارید آنها را لیس بزنند یا بمکند. این کار فرزند شما را تشویق میکند تا طعمهای جدید را به روشی غیرتهدیدآمیز امتحان کند. لطفاً مطمئن شوید اسباببازی از قطعات کوچکی که خطر خفگی را در کودک افزایش میدهند، تشکیل نشده است.
تشویق مهارتهای خود تغذیهای
هر چه زودتر به سمت خود تغذیهای حرکت کنید. همه ما وقتی کنترل در دست خودمان است، در مقابله با مهارتی جدید اعتمادبهنفس بیشتری داریم. کودکان خردسال نیز زمانی که خودشان غذا میخورند، بیشتر تمایل دارند غذاهای جدید را امتحان کنند. حتی قبل از اینکه فرزندتان مهارتهای خود تغذیهای را توسعه دهد، هنگامی که با قاشق به او غذا میدهید، قاشق خودش را به او بدهید تا نگه دارد، با آن بازی کند، یا حتی از آن برای تلاش برای غذا دادن به خودش استفاده کند.
تشویق کودک به گاز زدن و جویدن مواد غذایی
هنگامی که فرزندتان غذاهای جامد را در دهان خود میگذارد، او را تشویق کنید تا غذا را در کنار دهان، جایی که دندانهای آسیابش قرار دارند، قرار دهد و محکم بجود. این کار میتواند به او کمک کند تا جویدن غذا را قبل از اینکه به زبان برخورد کند و باعث رفلکس گگ (عق زدن) شود، بیاموزد. جویدن بهصورت اغراقآمیز میتواند بازخورد حسی بیشتری را فراهم کند و به فرزند شما کمک کند تا یاد بگیرد چگونه با غذا کنار بیاید.
پرت کردن حواس کودک هنگام عق زدن
آهنگی خندهدار بخوانید، با صورتتان شکلکهای مسخره بسازید، یا اسباببازیای را روی سر خود بگذارید! حواسپرتی میتواند به قطع واکنش عق زدن فرزندتان کمک کند. همچنین ممکن است کودک خودش و شما را با کنار آمدن با غذای جدید شگفتزده کند.
عدم توجه به رفتارهای عق زدن کودک
کودکان راههای زیادی برای جلب توجه بزرگسالان دارند و میتوانند به سرعت یاد بگیرند که مامان یا بابا وقتی عق میزنند دست از کار میکشند و به سمت آنها میدوند. هنگامی که فرزندتان عق میزند، با صدایی آرام و اطمینانبخش صحبت کنید تا بتواند کمکم با غذا کنار بیاید. اگر غذا را بالا آورد، بیسر و صدا تمیزش کنید. هنگامی که تمیزش کردید و غذا تمام شد، میتوانید او را در آغوش بگیرید و ببوسید.
وحشت نکنید!
کودکان نسبت به واکنش والدین خود به تغذیه آنها بسیار حساس هستند. اگر والدین درمورد بافت آنچه کودکشان میخورد مضطرب باشند، کودکان این اضطراب را درک میکنند و ممکن است خودشان نیز مضطرب شوند. این مسئله میتواند نگرش آنها را نسبت به غذایی که میخواهند بخورند تغییر دهد و میتواند آنها را از تمایل به امتحان آن باز دارد.
امیدواریم این نکات برای شما مفید باشند. بااینحال، به یاد داشته باشید که فرزندتان را قبل از اینکه آماده باشد، به زور وادار به امتحان بافتهای جدید نکنید. بگذارید فرزندتان سرعت هر فعالیت را تعیین کند و اجازه دهید همیشه کنترل در دست او باشد. اگر خیلی به کودک فشار بیاورید، باعث ترسیدن او میشوید. آهسته پیش بروید و اجازه بدهید کودک با سرعتی مناسب پیشرفت کند.
جمعبندی
حساسیت دهانی نقش مهمی در چالشهای تغذیهای ایفا میکند که بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم با آن روبرو هستند. تفاوتهای حسی چه بهصورت بیش حسی به بافتها و طعمها باشند یا بهصورت نیاز شدید به تحریک دهانی خود را نشان دهند، عمیقاً بر نحوه غذا خوردن و پاسخ کودکان به زمان غذا تأثیر میگذارند.
درک رفتارها و واکنشهای کودک به والدین و مراقبان کمک میکند تا با همدلی و حمایت مناسب پاسخ دهند. ما در کلینیک توانبخشی راه کمال درمانهایی متناسب با نیازهای منحصربهفرد هر کودک ارائه میدهیم. تیم مجرب ما از نزدیک با خانوادهها کار میکند تا پیشرفت معنیدار و تغییر پایداری در تغذیه کودک ایجاد کند.
منابع
مطالب مشابه
دیستروفی عضلانی (MD) اختلالی ژنتیکی است که بر توانایی عضلات برای ترمیم خود تأثیر میگذارد. بسته به نوع دیستروفی عضلانی، تأثیر این بیماری بر زندگی روزمره میتواند متفاوت باشد. خبر خوب این است که فیزیوتراپی و کاردرمانی گزینههای عالی برای بهبود قدرت و کاهش علائم کودک هستند.
بیش حسی دهانی بر تمایل کودک به پذیرش غذاهای مختلف تأثیر میگذارد. کودکانی که این حساسیت را تجربه میکنند ممکن است بافتهای خاصی مانند غذاهای تُرد، لهشده یا لزج را رد کنند که درنهایت بر دریافت تغذیهای آنها تأثیر میگذارد.
توانبخشی شناختی کودکان، رویکردی درمانی است که به بهبود توانایی کودک در تفکر و پردازش اطلاعات پس از آسیب به مغز یا بیماری که بر عملکرد مغز تأثیر گذاشته است، کمک میکند. هدف آن آموزش مجدد عملکردهای شناختیای است که دچار اختلال شدهاند و کمک به کودکان برای بازگشت به فعالیتهای روزانه خود میباشد.
اسکیزوفرنی در دوران کودکی، اختلالی نادر اما عصبی-رشدی است که میتواند تأثیر مخربی بر توانایی کودک در عملکرد روزانه، تحصیلی و اجتماعی داشته باشد. در این راستا، کاردرمانی نقش محوری ایفا میکند و هدف آن فراتر از مدیریت علائم، بهبود استقلال و کیفیت زندگی کودک است.
افسردگی در کودکان ممکن است با آنچه در بزرگسالان دیده میشود، متفاوت به نظر برسد. و ممکن است برای هر کودک به شکلی متفاوت باشد. کاردرمانگران میتوانند به افزایش عزت نفس، توسعه مهارتهای مقابلهای، و پرورش انعطافپذیری کودکان کمک کنند. آنها همچنین میتوانند محیطی امن و حمایتی برای کودکان فراهم کرده تا احساسات خود را بیان کنند و سختیها را پشت سر بگذارند.
گفتاردرمانی در سندرم ترنز نقشی حیاتی و محوری در حمایت از رشد جامع این کودکان دارد؛ چرا کهنه تنها به بهبود وضوح گفتار و ساختار زبانی میپردازد بلکه باعث تقویت مهارتهای حیاتی اجتماعی-ارتباطی و افزایش اعتمادبهنفس کودکان می شود.
مداخلات زودهنگام در یکپارچگی درکی-حرکتی، بهویژه برای کودکان پیشدبستانی که با تأخیرهای رشدی روبرو هستند، بهبودهای قابل توجهی را به همراه دارند. یکی از اهداف اصلی کاردرمانی درکی حرکتی، بهبود هماهنگی، دستخط و هماهنگی چشم و دست است، که مهارتهای حیاتی برای موفقیت تحصیلی و کارهای روزمره هستند.
کاردرمانی حافظه با هدف کمک به کودکانی که بهدلیل آسیبهای مغزی یا چالشهای رشدی، در ذخیره، نگهداری و بازیابی اطلاعات با مشکل مواجه هستند، استفاده میشود.
چهره کوری، که بهعنوان پروزوپاگنوزیا نیز شناخته میشود، اختلالی است که در آن کودک در تشخیص چهرهها، ازجمله چهره خود، مشکل دارد. این اختلال عصبی میتواند مادرزادی بوده و از بدو تولد وجود داشته باشد یا اکتسابی باشد و بعداً بهدلیل آسیب مغزی یا برخی اختلالات عصبی ایجاد شود.
کند نویسی یکی از موضوعاتی است که در طول کارهای زمانبندی شده مانند آزمونها و امتحانات مشکلساز میشود. متأسفانه، سرعت کم دانشآموز در حین نوشتن باعث میشود کودک نتواند به حجم کاری مورد نیاز برسد و با افت تحصیلی و نمرات پایین مواجه شود. اما علت سرعت پایین نوشتن باید در اوایل دوران مدرسه کودک شناسایی و اصلاح شود.