اسکیزوفرنی در دوران کودکی، اختلالی نادر اما عصبی-رشدی است که میتواند تأثیر مخربی بر توانایی کودک در عملکرد روزانه، تحصیلی و اجتماعی داشته باشد. در این راستا، کاردرمانی نقش محوری ایفا میکند و هدف آن فراتر از مدیریت علائم، بهبود استقلال و کیفیت زندگی کودک است. کاردرمانگران با تمرکز بر حوزههایی مانند مهارتهای اجتماعی، خود-مراقبتی، و مدیریت وظایف روزانه (مانند تکالیف مدرسه)، به کودکان مبتلا کمک میکنند تا مهارتهای مقابلهای لازم برای سازگاری با علائم روانپریشی، نارساییهای شناختی (مانند مشکلات توجه و حافظه) و چالشهای هیجانی را توسعه دهند. برنامه درمانی کاملاً شخصیسازی میشود و معمولاً شامل آموزش مهارتهای زندگی، آموزش خانواده، و استفاده از مداخلات حسی و رفتاری است تا کودک بتواند با اطمینان بیشتری در محیطهای مختلف مشارکت فعال داشته باشد.
اسکیزوفرنی دوران کودکی چیست؟
اسکیزوفرنی دوران کودکی، اختلالی روانپزشکی، بسیار نادر و شدید است که قبل از 13 سالگی کودک شروع میشود. بیماریهای روانپزشکی بر سلامت روان افراد و نحوه درک آنها از دنیای اطرافشان تأثیر میگذارند.
علائم اسکیزوفرنی دوران کودکی شامل روانپریشی و اختلالات حرکتی و فکری (شناختی) هستند. اسکیزوفرنی دوران کودکی در مواردی مانند موارد زیر در کودک شما اختلال ایجاد میکند:
- افکار
- حافظه
- حواس
- رفتارها
درنتیجه، کودک ممکن است در بسیاری از بخشهای زندگی روزمره خود دچار مشکل شود. اسکیزوفرنی درماننشده اغلب روابط کودک شما (با خانواده، دوستان، همکلاسیها و معلمان) را مختل میکند. همچنین میتواند باعث شود که او در سازماندهی افکارش مشکل داشته باشد. کودک شما ممکن است به روشهایی رفتار کند که میتواند به خود یا دیگران آسیب برساند. او ممکن است در معرض خطر بیشتری برای آسیبها یا بیماریهای دیگر باشد.
علائم اسکیزوفرنی در کودک چیست؟
اولین علائم اسکیزوفرنی دوران کودکی اغلب تأخیرهای اجتماعی و تأخیرهای رشدی هستند، ازجمله:
- تأخیر در مهارتهای حرکتی، ازجمله در یادگیری راه رفتن
- مشکل در توجه
- تماس چشمی ضعیف
- عملکرد ضعیف در مدرسه
- مشکل در عملکرد روزانه، مانند مسواک زدن
- فقدان کنترل تکانه؛ این بدان معناست که کودک شما ممکن است به محض دیدن چیزی که میخواهد، آن را بردارد، نظراتش را بدون فکر بیان کند یا خشمگین شود.
- احساسات بزرگی که به نظر نمیرسد با موقعیت متناسب باشند.
- تأخیرهای گفتاری یا مشکلات دیگر، مانند تکرار صداها یا کلمات گفتهشده توسط دیگران (اکولالیا)
علل اسکیزوفرنی دوران کودکی چیست؟
اسکیزوفرنی دوران کودکی تنها یک علت ندارد. در عوض، کارشناسان بر این باورند که عوامل متعددی با یکدیگر تعامل دارند تا این بیماری را ایجاد کنند. اسکیزوفرنی بهصورت ارثی در خانوادهها منتقل میشود. محققان همچنین برخی عوامل دیگر را یافتهاند که ممکن است در توسعه اسکیزوفرنی نقش داشته باشند، ازجمله:
- مشکلات رشد مغز قبل از تولد
- عوارض بارداری، مانند سوءتغذیه یا برخی عفونتهای ویروسی
- عوارض هنگام تولد
- از دست دادن ارتباطات بین مناطق مختلف مغز کودک شما
- عدم تعادل در سیگنالهای شیمیایی که مغز کودک شما برای ارتباط سلول به سلول استفاده میکند
درمان اسکیزوفرنی دوران کودکی
درمان اسکیزوفرنی با شروع بسیار زودهنگام، به وضعیت کودک شما و نوع و شدت علائم او بستگی دارد. درمان معمولاً شامل درمان (تراپی) و آموزش برای هم کودک و هم خانواده او است.
بسته به سن فرزند شما، پزشک ممکن است داروهای ضدروانپریشی و گاهیاوقات، داروهای ضدافسردگی را برای کمک به کنترل علائم تجویز کند.
در مقطعی، بسیاری از کودکان مبتلا به اسکیزوفرنی بهدلیل ایمنی خود نیاز به بستری شدن در بیمارستان پیدا میکنند. همچنین ممکن است لازم باشد هر از گاهی درصورت ناپایداری یا هنگام شروع داروهای جدید، در بیمارستان بمانند.
علاوه بر داروها، پزشکان اغلب آموزش مهارتهای اجتماعی و مشاوره را برای کودک و خانواده او توصیه میکنند. درمان فردی مستمر به کودکان مبتلا به اسکیزوفرنی کمک میکند تا مهارتهای مقابلهای را بیاموزند. این حمایت میتواند به آنها کمک کند تا روابط خود را حفظ کرده و در مدرسه بهتر عمل کنند.
کاردرمانی چگونه میتواند به کودکان مبتلا به اسکیزوفرنی کمک کند؟
کاردرمانی در حوزه سلامت روان، رویکردی درمانی و متمایز از روانشناسی یا روانپزشکی است. کاردرمانگران سلامت روان بر چگونگی تأثیر بیماری کودک (اسکیزوفرنی) بر جنبههای عملکردی و روزمره زندگی او تمرکز میکنند و راهکارهایی عملی برای بهبود این وضعیت ارائه میدهند. کاردرمانی با رویکردی جامع، تواناییهای کودک برای مشارکت موفقیتآمیز در فعالیتهای زندگی روزانه، تحصیل و تعاملات اجتماعی را ارتقا میدهد.
ارتقاء استقلال در زندگی روزمره
کاردرمانی با تمرکز بر فعالیتهای زندگی روزمره (ADL)، استقلال کودک را بهطور مستقیم افزایش میدهد:
- آموزش مهارتهای زندگی روزمره: کاردرمانگران به کودکان کمک میکنند تا مهارتهای مورد نیاز برای فعالیتهای روزانه مانند لباس پوشیدن، بهداشت شخصی، غذا خوردن و خواب را توسعه دهند یا بهبود بخشند. تقویت این مهارتها میتواند استقلال کودک را افزایش دهد و عملکرد او را در زندگی روزمره بهبود بخشد.
- آموزش فعالیتهای ابزاری زندگی روزمره: این حوزه شامل مهارتهای پیچیدهتر مانند مدیریت پول، آمادهسازی غذای ساده، خرید و استفاده از حمل و نقل عمومی است که برای دستیابی به حداکثر استقلال در جامعه ضروری هستند.
تقویت مهارتهای شناختی و کارکردهای اجرایی
نقصهای شناختی (مانند مشکلات توجه و حافظه) جزئی شایع در اسکیزوفرنی هستند و کاردرمانی، مداخلاتی را برای رسیدگی به این نقصها ارائه میدهد:
- توسعه مهارتهای شناختی: کاردرمانگران ممکن است از تکنیکهای بهبود شناختی و توانبخشی شناختی استفاده کنند تا توجه، حافظه، حل مسئله و تواناییهای تصمیمگیری کودک را تقویت کنند.
- برنامهریزی و سازماندهی: آموزش استراتژیهای عملی برای تقویت کارکردهای اجرایی، مانند استفاده از ابزارهای بصری و چکلیستها برای سازماندهی وظایف مدرسه و مدیریت زمان.
توسعه مهارتهای اجتماعی و تعاملات مثبت
اختلال در تعاملات اجتماعی از علائم رایج اسکیزوفرنی است. کاردرمانگران بر بهبود این روابط تمرکز میکنند:
- آموزش مهارتهای اجتماعی: کاردرمانگران به کودکان در توسعه مهارتهای اجتماعی و بهبود توانایی آنها در ساخت و حفظ روابط کمک میکنند. این آموزش میتواند شامل ارتباط بین فردی، آموزش قاطعیت، و آموزش رفتارهای اجتماعی مناسب باشد.
- بازیدرمانی و فعالیتهای گروهی: تسهیل مشارکت در محیطهای گروهی کنترلشده ازطریق بازیدرمانی و فعالیتهای تعاملی، به کودکان این امکان را میدهد تا مهارتهای اجتماعی جدید را در یک فضای امن تمرین کنند.
مدیریت استرس و تنظیم هیجانی
مدیریت اضطراب و استرس برای کودکان مبتلا به اسکیزوفرنی که ممکن است توهمات یا آشفتگی هیجانی را تجربه کنند، حیاتی است:
- مدیریت استرس و اضطراب: کاردرمانگران تکنیکهای آرامسازی، راهبردهای مقابلهای و مهارتهای مدیریت استرس را آموزش میدهند. این تکنیکها به مدیریت اضطراب و ارتقاء بهزیستی عاطفی کمک میکنند.
- مداخلات حسی: ازآنجاییکه حساسیتهای حسی میتوانند باعث استرس شوند، کاردرمانگران از ابزارهای حسی (مانند پتوهای وزنی، فشار عمیق یا محرکهای ریتمیک) برای کمک به کودک در تنظیم بهتر پاسخهای حسی و حفظ آرامش استفاده میکنند.
حمایت از مشارکت و کیفیت زندگی
- فعالیتهای اوقات فراغت و تفریحی: کاردرمانگران کودکان را با سرگرمیها و فعالیتهای تفریحی جدید که به آرامش، خلاقیت، و مشارکت اجتماعی کمک میکنند، آشنا میکنند. درگیری در فعالیتهای معنادار میتواند عزت نفس و کیفیت کلی زندگی کودک را افزایش دهد.
- اصلاحات محیطی: کاردرمانگران محیطهای زندگی و مدرسه کودک را ارزیابی کرده و اصلاحاتی را توصیه میکنند. این اصلاحات شامل ایجاد ساختار و سازماندهی وظایف (مانند ایجاد فضایی آرام برای مطالعه) یا انجام تطابقپذیریها برای حمایت از عملکرد مستقل در مواجهه با چالشهای شناختی است.
جمعبندی
کاردرمانی، کودکان مبتلا به اسکیزوفرنی را توانمند میسازد تا زندگی رضایتبخشتر و مستقلتری داشته باشند. کاردرمانگران با ایجاد روالها و ساخت مهارتهای مراقبت از خود، ابزارهای مورد نیاز برای مدیریت علائم، درگیری در فعالیتهای معنادار و بهبود بهزیستی کلی را فراهم میکنند.
منابع
مطالب مشابه
اگر فرزند شما به اماس مبتلا باشد، سیستم ایمنی بدن او به اشتباه به سلولهای میلین حمله میکند. این سلولها، پوششهای محافظی هستند که اعصاب مغز و نخاع را احاطه کردهاند. آسیب غلاف میلین، سیگنالهای عصبی از مغز کودک شما به بقیه بدن را مختل میکند. این آسیب میتواند منجر به علائمی مانند ضعف عضلانی، خستگی، مشکلات حافظه، مشکلات تعادل و هماهنگی و نیز تغییرات بینایی شود.
زوال عقل اغلب افراد مسن را تحت تأثیر قرار میدهد، اما در موارد نادر، کودکان ممکن است با اختلالات پسرونده مغزی متولد شوند. درنتیجه علائم زوال عقل مانند از دست دادن حافظه، تکلم یا توانایی حرکت مشاهده میشوند.
وقتی صحبت از بیماری پارکینسون میشود بیشتر افراد، بزرگسالان یا افراد مسن را به یاد میآورند و تصور میکنند این بیماری فقط در سنین بالا مشاهده میشود. اما در موارد بسیار نادر، علائم پارکینسون در کودکان شش ساله نیز ظاهر میشوند.
پس از درمان تومور مغزی، کودک ممکن است در انجام کارهای روزانه مانند دوش گرفتن، لباس پوشیدن و غذا خوردن مشکل داشته باشد. کاردرمانیبه بازیابی این مهارتها و استقلال کمک می کند.
دیستروفی عضلانی (MD) اختلالی ژنتیکی است که بر توانایی عضلات برای ترمیم خود تأثیر میگذارد. بسته به نوع دیستروفی عضلانی، تأثیر این بیماری بر زندگی روزمره میتواند متفاوت باشد. خبر خوب این است که فیزیوتراپی و کاردرمانی گزینههای عالی برای بهبود قدرت و کاهش علائم کودک هستند.
بیش حسی دهانی بر تمایل کودک به پذیرش غذاهای مختلف تأثیر میگذارد. کودکانی که این حساسیت را تجربه میکنند ممکن است بافتهای خاصی مانند غذاهای تُرد، لهشده یا لزج را رد کنند که درنهایت بر دریافت تغذیهای آنها تأثیر میگذارد.
توانبخشی شناختی کودکان، رویکردی درمانی است که به بهبود توانایی کودک در تفکر و پردازش اطلاعات پس از آسیب به مغز یا بیماری که بر عملکرد مغز تأثیر گذاشته است، کمک میکند. هدف آن آموزش مجدد عملکردهای شناختیای است که دچار اختلال شدهاند و کمک به کودکان برای بازگشت به فعالیتهای روزانه خود میباشد.
اسکیزوفرنی در دوران کودکی، اختلالی نادر اما عصبی-رشدی است که میتواند تأثیر مخربی بر توانایی کودک در عملکرد روزانه، تحصیلی و اجتماعی داشته باشد. در این راستا، کاردرمانی نقش محوری ایفا میکند و هدف آن فراتر از مدیریت علائم، بهبود استقلال و کیفیت زندگی کودک است.
افسردگی در کودکان ممکن است با آنچه در بزرگسالان دیده میشود، متفاوت به نظر برسد. و ممکن است برای هر کودک به شکلی متفاوت باشد. کاردرمانگران میتوانند به افزایش عزت نفس، توسعه مهارتهای مقابلهای، و پرورش انعطافپذیری کودکان کمک کنند. آنها همچنین میتوانند محیطی امن و حمایتی برای کودکان فراهم کرده تا احساسات خود را بیان کنند و سختیها را پشت سر بگذارند.
گفتاردرمانی در سندرم ترنز نقشی حیاتی و محوری در حمایت از رشد جامع این کودکان دارد؛ چرا کهنه تنها به بهبود وضوح گفتار و ساختار زبانی میپردازد بلکه باعث تقویت مهارتهای حیاتی اجتماعی-ارتباطی و افزایش اعتمادبهنفس کودکان می شود.