مدرسه معمولاً محیط مناسبی برای کودکان مبتلا به اوتیسم نیست، و این میتواند در طول سال تحصیلی و حتی بعد از آن مشکلاتی جدی ایجاد کند. کودکان مبتلا به اوتیسم زمان زیادی را در مدرسه صرف یادگیری چگونگی سازگاری با محیطی میکنند که اغلب با تواناییها و چالشهای آنها هماهنگ نیست. حتی پس از اینکه مهارتهای لازم برای سازگاری در مدرسه را کسب کردند، این کودکان به دنیای جدیدی وارد میشوند که نیازمند مجموعهای متفاوت از مهارتها است.
در ادامه دلایل دشوار بودن مدرسه برای کودکان مبتلا به اوتیسم را توضیح میدهیم:
حساسیت حسی
کودکان مبتلا به اوتیسم در هر محیطی تفاوتهای حسی را تجربه میکنند، اما این چالشها در مدرسه میتوانند بیشتر هم شوند. زندگی روزمره در مدرسه شامل زنگها و بوقها، نورهای فلورسنت، صداهای بلند، بوی غذا از کافهتریا و پژواکها در سالن ورزشی یا آمفیتئاتر است.
تحریکات حسی میتوانند برای کودکان مبتلا به اوتیسم طاقتفرسا باشند و باعث اضطراب شدید، افزایش رفتارهای خودتحریکی (استیمینگ)، و بروز علائم جسمی مانند سردرد شوند.
افراد مبتلا به اوتیسم باید بدن خود را به طور فعالتری نسبت به افراد نرمال تنظیم کنند. برخی از افراد اوتیسمی آستانه پایینتری برای تحریکات حسی و تحریکپذیری دارند. خودتنظیمی برای کودکان مبتلا به اتیسم دشوارتر است، به ویژه زمانی که روشهایی که برای مقابله استفاده میکنند (مانند استیمینگ) در مدارس مورد توجه منفی قرار گیرند.
درک و فهم زبان
آزمونهای استاندارد در مدارس نیازمند درک و پاسخ به زبان گفتاری و نوشتاری با سرعت و سطحی هستند که برای سن کودکان انتظار میروند. این آزمونها از سنین کم آغاز میشوند و از کودکان انتظار میرود که با افزایش سن، دقت و درک زبانی آنها نیز بهبود یابد.
کودکان مبتلا به اوتیسم در آزمونهای استاندارد ممکن است دچار ضعف شوند؛ زیرا بیان و درک زبانی بهویژه در استفاده و فهم زبانهای تمثیلی یا بیانی برای آنها چالش بزرگی است.
عملکرد اجرایی
عملکرد اجرایی به توانایی برنامهریزی و انجام پروژههای چند مرحلهای گفته میشود که در آن نیاز به توجه به پارامترهای پروژه، زمانبندیها و عوامل دیگر بهطور همزمان است. در مدرسه، عملکرد اجرایی به کودکان در انجام وظایفی مانند مدیریت تکالیف، انجام پروژههای درسی، مطالعه برای آزمونها و برنامهریزی برای رویدادها کمک میکند.
معمولاً تغییر فعالیتها، وظایف و موضوعات برای افراد مبتلا به اوتیسم سختتر هستند. عملکرد اجرایی میتواند چالشی بزرگ برای کودکان مبتلا به اوتیسم در تمام جنبههای زندگی ازجمله در مدرسه باشد.
مهارتهای حرکتی ظریف و درشت
مهارتهای حرکتی ظریف برای نوشتن، نقاشی، بریدن، چسباندن و کار با اشیاء کوچک مانند اسلایدهای میکروسکوپ لازم هستند. مهارتهای حرکتی درشت برای حرکات بزرگتر مانند پریدن، لگد زدن، پرتاب کردن، دویدن و طناب زدن استفاده میشوند.
کودکان مبتلا به اوتیسم معمولاً در مهارتهای حرکتی درشت مشکلات خفیف تا متوسط دارند. این مشکلات شامل برنامهریزی حرکتی هستند که در آن کودک پیشبینی میکند که یک عمل (مانند لگد زدن به توپ) را انجام دهد و بدن را برای انجام آن حرکت آماده میکند.
ازآنجاییکه این مهارتها برای برآورده کردن نیازهای علمی و اجتماعی مدرسه ضروری هستند، هرگونه محدودیت در این مهارتها میتواند بر توانایی یک کودک مبتلا به اوتیسم در کلاس و عملکرد اجتماعی با همسالان تأثیر بگذارد.
ارتباط اجتماعی
افراد مبتلا به اوتیسم معمولاً تفاوتهای زیادی در ارتباطات اجتماعی دارند. حتی اگر این تفاوتها شدید نباشند و کودک مبتلا به اوتیسم با عملکرد بالا در نظر گرفته شود، باز هم ممکن است درک و اجرای پیچیدگیهای اجتماعی برای آنها دشوار باشد.
در مدرسه، تعاملات اجتماعی بهصورت پیوسته در حال تغییر هستند. آنچه که در کلاس درس مناسب است، ممکن است در راهروها، سالن ورزش یا زمین بازی نامناسب باشد. یک کودک مبتلا به اوتیسم ممکن است نتواند از نشانههای اجتماعی که به او میگویند رفتار خود را متناسب با موقعیت تغییر دهد، آگاهی پیدا کند.
ازآنجاییکه این کودکان مهارتهای ارتباطی متفاوتی دارند، تشخیص شوخی دوستانه از قلدری یا درک تفاوت بین کنایه و واقعیت میتواند برای آنها دشوار باشد. بهدلیل طبیعت همواره در حال تغییر تعاملات اجتماعی (که با هر سال تحصیلی تغییر میکنند)، یک کودک مبتلا به اوتیسم اگر در این تعاملات شرکت نکند، ممکن است در انزوای اجتماعی قرار گیرد یا بهعنوان فردی درونگرا شناخته شود.
تغییر قوانین و انتظارات
با شروع سال تحصیلی جدید کودک متوجه میشود برخی چیزها تغییر کردهاند. برای مثال، یک کودک مبتلا به اوتیسم ممکن است به کلاس درس معلم قبلی خود عادت کرده باشد که صحبت کردن بدون بلند کردن دست را مجاز میدانست. اما ممکن است معلم جدید قانونی داشته باشد که دانشآموزان باید دست خود را بلند کنند و قبل از صحبت کردن اجازه بگیرند. این تغییر برای هر دانشآموزی میتواند دشوار باشد، اما برای کودکان مبتلا به اوتیسم تطبیق با آن قوانین جدید سختتر است.
تغییرات در روابط با همسالان نیز اتفاق میفتند و برخی رفتارهایی که سال قبل خوب بودند با بزرگتر شدن کودکان غیرقابل قبول در نظر گرفته میشوند. بنابراین کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است توسط دیگران که نیازها و تفاوتهای آنها را درک نمیکنند، تمسخر شوند.
تغییر در روال
افراد مبتلا به اتیسم معمولاً در شرایطی که روال و ساختاری مشخص دارند، بهتر عمل میکنند. اگرچه روال مدرسه رفتن بر اساس اهدافی خاص استوار است، اما گاهیاوقات مواردی پیش میآید که همه چیز متفاوت میشود.
رویدادهای ویژه، معلمان جایگزین، روزهای برفی، گردشها، روزهای آزمون استاندارد و تعطیلات مدرسهای همگی میتوانند روال معمول مدرسه را مختل کنند و حتی اگر کودکان از قبل از این تغییرات آگاه باشند، ممکن است برای آنها بسیار سخت باشد که با آنها کنار بیایند.
جلسات درمانی و گروههای مهارتهای اجتماعی برای کمک به کودکان در یادگیری چگونگی مقابله با این تغییرات طراحی شدهاند.
مشکلات رایج مرتبط با مدرسه برای کودکان مبتلا به اوتیسم
باید توجه داشت که هر کودک اوتیسمی ویژگیهای متفاوتی دارد و با چالشها و تواناییهای متفاوتی روبرو است. بااینحال، برخی از مشکلات رایج مرتبط با مدرسه برای کودکان مبتلا به اتیسم عبارتاند از:
- افت تحصیلی: ممکن است در یادگیری عقب بمانند. این مشکل ممکن است مستقیماً بهدلیل چالشهای مرتبط با اوتیسم باشد یا بهدلیل مشکلات دیگری مانند کندی سرعت پردازش اطلاعات، بیشفعالی (ADHD) یا نارساخوانی (دیسلکسیا)، که در کودکان مبتلا به اوتیسم شایع هستند، اتفاق بیفتند.
- ناتوانی در دوستیابی: ممکن است در ایجاد و حفظ دوستیها دچار مشکل شوند.
- تفاوتهای ظاهری و گفتاری: ممکن است از نظر ظاهر و صدا با دیگران تفاوت داشته باشند. این تفاوتها میتوانند بهدلیل نحوه راه رفتن، صحبت کردن، رفتار و لباس پوشیدن آنها باشند.
- در معرض قلدری قرار گرفتن: بهدلیل تفاوت در ارتباطات، ظاهر، صدا، علایق، جنسیت یا گرایش جنسی، ممکن است بیشتر در معرض قلدری قرار بگیرند.
- مشکلات در برآورده کردن نیازهای اساسی: ممکن است در برآورده کردن نیازهای اساسی خود، مانند غذا خوردن، نوشیدن و رفتن به دستشویی، دچار مشکل شوند.
- رفتار چالشبرانگیز: رفتار آنها ممکن است بهعنوان چالشبرانگیز تلقی شود، در حالی که درواقع این رفتار ناشی از استرسی است که کودک مبتلا به اتیسم ترجیح میدهد از آن اجتناب کند.
- پیامدهای منفی رفتارهای چالشبرانگیز: «رفتار چالشبرانگیز» ممکن است منجر به پیامدهای منفی مانند تنبیه یا انزوا شود. این مسئله میتواند به یک دایره معیوب از استرس بیشتر و رفتار چالشبرانگیزتر منجر شود.
- خستگی ناشی از تلاش زیاد: برخی از کودکان مبتلا به اتیسم ممکن است در یادگیری و حتی در دوستیابی موفق باشند، اما این موفقیت معمولاً نیازمند تلاش زیادی است و میتواند خستهکننده باشد.
- پنهان کردن واقعیات: بسیاری از افراد اوتیسمی تمایلی به جلب توجه ندارند و ممکن است رفتار واقعی خود را پنهان کنند که این نیز میتواند خستهکننده باشد.
- خستگی ناشی از استرسهای مدرسه: مقابله با استرسهای مرتبط با مدرسه، بهعلاوه تلاش برای پنهان کردن واقعیات، به این معناست که بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم وقتی به خانه میرسند خستهاند.
- تخلیه استرس در خانه: بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم وقتی به خانه میرسند، احساس امنیت میکنند و این مسئله منجر به آزادسازی ناامیدیهای فروخوردهشان بر روی افرادی که میشناسند، میشود.
- مشکل در انجام تکالیف: انرژی برای انجام تکالیف ممکن است محدود باشد و بسیاری از کودکان اوتیسمی برای تمرکز بر کارهای مدرسه در خانه دچار مشکل شوند. این مشکل احتمالاً تا حدی به این دلیل است که آنها کار مدرسه را با محیط مدرسه مرتبط میدانند و انعطافپذیری در این مورد برایشان بسیار دشوار است.
- امتناع از مدرسه: بسیاری از کودکان اوتیسمی مواقعی دارند که رفتن به مدرسه برای آنها بسیار سخت است. این حالت گاهیاوقات بهعنوان امتناع یا اجتناب از مدرسه شناخته میشود.
روشهای بهبود عملکرد کودک مبتلا به اوتیسم در کلاس درس
ازآنجاییکه اوتیسم یادگیری کودک را تحت تأثیر قرار میدهد، معلم میتواند از روشهای مختلف برای بهبود عملکرد کودک استفاده کند. همچنین این روشها باعث میشوند کودک بیشتر در فعالیتهای کلاسی درگیر شود.
استفاده از برنامههای تصویری برای کمک به روتینهای روزانه
برنامهها و ابزارهای تصویری به درک روتینهای روزانه و انتظارات معلم از کودک کمک میکنند. این ابزارها شامل کارتهای تصویری، نمودارها و دیاگرامها هستند و ساختار شفافی برای روز ایجاد میکنند. کمکهای تصویری میتوانند به دانشآموزان دارای اوتیسم در درک و حفظ بهتر اطلاعات، کاهش اضطراب و ناامیدی، و ارتقای استقلال کمک کنند.
توضیح مطالب با زبانی ملموس و ساده
دستورالعملهای واضح و مستقیم به همه کودکان کمک میکنند تا جهتها را بفهمند و دنبال کنند. کودکان دارای اوتیسم اغلب با زبان انتزاعی (کنایهای) مشکل دارند. گنجاندن دستورالعملهای شفاف و کوتاه و تقسیم کردن وظایف به مراحل کوچکتر و قابل مدیریت، به درک و تکمیل کارها کمک میکند.
استفاده از تقویت مثبت
سیستمهای تقویت مثبت و پاداش (مانند اقتصاد توکنی)، انگیزهی دانشآموزان را افزایش میدهند و رفتارهای مطلوب را تقویت میکنند.
آمادهسازی کودک برای تغییر وضعیت
ایجاد روتینهای شفاف برای کاهش اضطراب و ایجاد حس امنیت در دانشآموزان اوتیسم ضروری است. اما گاهی شرایط تغییر میکند. آماده کردن دانشآموز برای ایجاد تغییر در روتین، یکی دیگر از استراتژی حیاتی است. ازآنجاییکه تغییرات ناگهانی میتوانند استرسزا باشند، دادن اطلاع قبلی و استفاده از نشانههای تصویری یا کلامی به کودکان کمک میکند تا انتقال راحتتری داشته باشند.
ایجاد فضاهای سازگار با نیازهای حسی کودک
فراهم کردن فضاها و ابزارهای حسی مانند هدفونهای حذف نویز، وسایل آرامشبخش (فیتجتها) و پتوهای وزنی میتواند به دانشآموزان در مدیریت اضافه بار حسی و حفظ تمرکز کمک کند. همچنین در نظر گرفتن گزینههای نشستن منعطف و زمانهای کوتاه برای تحرک، به نیازهای جسمی و حسی آنها پاسخ میدهد.
تقویت روابط مثبت با همسالان و خود-حمایتی
تشویق به برقراری رابطه با همسالان و همکاری ازطریق فعالیتهای گروهی، کلاسی حمایتی ایجاد میکند.
همچنین تشویق به استقلال و خود-حمایتی برای موفقیت بلندمدت کودکان مبتلا به اوتیسم ضروری است. باید توجه داشت که دانشآموزان اوتیسم ممکن است به قلدری واکنشهای مورد انتظار را نشان ندهند، لذا درک کامل موقعیت قبل از قضاوت درباره رفتار آنها بسیار مهم است.
همکاری با خانواده و متخصصان
همکاری با متخصصان آموزش استثنایی و خانوادهها، رویکردی هماهنگ بین خانه و مدرسه ایجاد میکند. صبوری و انعطافپذیری کلیدی است؛ زیرا هر دانشآموز منحصربهفرد است.
جمعبندی
مدرسه رفتن برای کودک اوتیسمی میتواند چالشبرانگیز باشد، اما با حمایتهای مناسب و استراتژیهای ویژه میتوان این مسیر را برای او آسانتر کرد. با استفاده از روشهای درست و محیط آموزشی حمایتی، میتوان به کودک اوتیستیک کمک کرد تا به بهترین شکل در مدرسه حاضر شده و از فرصتهای تحصیلی بهرهمند شود. اگر بهدنبال مشاوره تخصصی و کمک در این زمینه هستید، گروه توانبخشی راه کمال آماده است تا شما را در این مسیر همراهی کند. همین امروز با ما تماس بگیرید و از خدمات توانبخشی و مشاوره رایگان ما بهرهمند شوید.
منابع
مطالب مشابه
دیستروفی عضلانی (MD) اختلالی ژنتیکی است که بر توانایی عضلات برای ترمیم خود تأثیر میگذارد. بسته به نوع دیستروفی عضلانی، تأثیر این بیماری بر زندگی روزمره میتواند متفاوت باشد. خبر خوب این است که فیزیوتراپی و کاردرمانی گزینههای عالی برای بهبود قدرت و کاهش علائم کودک هستند.
بیش حسی دهانی بر تمایل کودک به پذیرش غذاهای مختلف تأثیر میگذارد. کودکانی که این حساسیت را تجربه میکنند ممکن است بافتهای خاصی مانند غذاهای تُرد، لهشده یا لزج را رد کنند که درنهایت بر دریافت تغذیهای آنها تأثیر میگذارد.
توانبخشی شناختی کودکان، رویکردی درمانی است که به بهبود توانایی کودک در تفکر و پردازش اطلاعات پس از آسیب به مغز یا بیماری که بر عملکرد مغز تأثیر گذاشته است، کمک میکند. هدف آن آموزش مجدد عملکردهای شناختیای است که دچار اختلال شدهاند و کمک به کودکان برای بازگشت به فعالیتهای روزانه خود میباشد.
اسکیزوفرنی در دوران کودکی، اختلالی نادر اما عصبی-رشدی است که میتواند تأثیر مخربی بر توانایی کودک در عملکرد روزانه، تحصیلی و اجتماعی داشته باشد. در این راستا، کاردرمانی نقش محوری ایفا میکند و هدف آن فراتر از مدیریت علائم، بهبود استقلال و کیفیت زندگی کودک است.
افسردگی در کودکان ممکن است با آنچه در بزرگسالان دیده میشود، متفاوت به نظر برسد. و ممکن است برای هر کودک به شکلی متفاوت باشد. کاردرمانگران میتوانند به افزایش عزت نفس، توسعه مهارتهای مقابلهای، و پرورش انعطافپذیری کودکان کمک کنند. آنها همچنین میتوانند محیطی امن و حمایتی برای کودکان فراهم کرده تا احساسات خود را بیان کنند و سختیها را پشت سر بگذارند.
گفتاردرمانی در سندرم ترنز نقشی حیاتی و محوری در حمایت از رشد جامع این کودکان دارد؛ چرا کهنه تنها به بهبود وضوح گفتار و ساختار زبانی میپردازد بلکه باعث تقویت مهارتهای حیاتی اجتماعی-ارتباطی و افزایش اعتمادبهنفس کودکان می شود.
مداخلات زودهنگام در یکپارچگی درکی-حرکتی، بهویژه برای کودکان پیشدبستانی که با تأخیرهای رشدی روبرو هستند، بهبودهای قابل توجهی را به همراه دارند. یکی از اهداف اصلی کاردرمانی درکی حرکتی، بهبود هماهنگی، دستخط و هماهنگی چشم و دست است، که مهارتهای حیاتی برای موفقیت تحصیلی و کارهای روزمره هستند.
کاردرمانی حافظه با هدف کمک به کودکانی که بهدلیل آسیبهای مغزی یا چالشهای رشدی، در ذخیره، نگهداری و بازیابی اطلاعات با مشکل مواجه هستند، استفاده میشود.
چهره کوری، که بهعنوان پروزوپاگنوزیا نیز شناخته میشود، اختلالی است که در آن کودک در تشخیص چهرهها، ازجمله چهره خود، مشکل دارد. این اختلال عصبی میتواند مادرزادی بوده و از بدو تولد وجود داشته باشد یا اکتسابی باشد و بعداً بهدلیل آسیب مغزی یا برخی اختلالات عصبی ایجاد شود.
کند نویسی یکی از موضوعاتی است که در طول کارهای زمانبندی شده مانند آزمونها و امتحانات مشکلساز میشود. متأسفانه، سرعت کم دانشآموز در حین نوشتن باعث میشود کودک نتواند به حجم کاری مورد نیاز برسد و با افت تحصیلی و نمرات پایین مواجه شود. اما علت سرعت پایین نوشتن باید در اوایل دوران مدرسه کودک شناسایی و اصلاح شود.