درک اینکه یک بزرگسال ممکن است با یک اختلال سلامت روان دست و پنجه نرم کند، به تنهایی چالشبرانگیز است. حال تصور کنید این تجربه برای کودکان چقدر پیچیدهتر است. کودکانی که ممکن است احساس کنند با همسالانشان متفاوت هستند، اما نمیتوانند دلیل این احساس را درک کنند. در اینجا است که والدین و سایر بزرگسالان مسئول و دلسوز میتوانند نقش کلیدی در تشخیص و حمایت از این کودکان ایفا کنند. آنها با توجه و پیگیری دقیق، میتوانند به شناسایی علائم اولیه و جستجوی آزمایشها و درمانهای مناسب برای کمک به آنها بپردازند.
بااینحال، باید به یاد داشت که هر گونه تغییرات رفتاری یا نوسانات خلقی به معنای وجود یک اختلال روانی نیست. گاهیاوقات کودکان به دلیل شرایط خاص یا استرسهای موقتی دچار تغییرات رفتاری میشوند. اما اگر این رفتارهای ناپایدار و بینظم بهطور مداوم ادامه یابند، ممکن است نشاندهنده یک مشکل زمینهای باشند که نیاز به توجه دارد.
یکی از رایجترین اختلالات روانی در میان کودکان، اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD) است. این اختلال با نشانههایی همچون بیتوجهی، بیش فعالی و رفتارهای تکانشی مشخص میشود و میتواند زندگی روزمره کودک و تعاملات اجتماعی او را مختل کند. خوشبختانه، بیش فعالی را میتوان در سنین پایین تشخیص داد، که این تشخیص زودهنگام بهطور قابل توجهی در مدیریت و درمان بیش فعالی مؤثر است.
مروری بر اختلال نقص توجه و بیش فعالی
اختلال کمبود توجه و بیش فعالی از ابتدا بهعنوان مشکلی در کنترل رفتار توصیف میشد و حتی گاهی بهعنوان نوعی آسیب مغزی مطرح میشد. اما امروزه این اختلال بهعنوان یک اختلال ژنتیکی سلامت روانی شناخته میشود. افراد مبتلا به بیش فعالی با مشکلاتی چون تکانشگری، بیش فعالی و بیتوجهی دست و پنجه نرم میکنند که تأثیر عمدهای بر توانایی آنها در تمرکز بر کارهای روزمره و انجام امور معمولی دارد.
علائم بیش فعالی میتوانند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند، اما بهطور کلی افراد مبتلا به این اختلال ممکن است رفتارهایی چون موارد زیر را نشان دهند:
- بیقراری
- مشکل در سازماندهی
- سروصدا
- مشکل در برنامهریزی و فکر کردن پیش از اقدام
- ناتوانی در سازگاری با شرایط جدید
این اختلال در زندگی شخصی، تحصیلی، و اجتماعی فرد تأثیر میگذارد و تشخیص به موقع و درمان میتواند نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی فرد مبتلا داشته باشد. بیش فعالی بهطور معمول از کودکی شروع میشود، اما ممکن است تا بزرگسالی ادامه یابد و علائم آن به شکلهای مختلفی بروز کنند.
چه زمانی میتوان بیش فعالی را در کودکان تشخیص داد؟
تشخیص اختلال کمبود توجه و بیش فعالی (ADHD) در کودکان یک فرآیند پیچیده است که معمولاً از سنین پایین امکانپذیر است، اما به طور عمده علائم بارزتر این اختلال در سنین مدرسه و بهخصوص در حدود 6 تا 8 سالگی ظاهر میشوند.
این زمان معمولاً مقطعی است که کودک نیاز دارد تمرکز و توجه بیشتری به کارهای مدرسه داشته باشد و ناتوانی در این زمینه میتواند برای معلمان و والدین واضحتر شود. با این حال، هر کودک در مقاطعی از رشد خود رفتارهایی مانند بیقراری، پرخاشگری و بیتوجهی نشان میدهد، و این میتواند فرآیند تشخیص را دشوار کند.
کودکان مبتلا به بیش فعالی ممکن است رفتارهایی از خود نشان دهند که شبیه رفتارهای طبیعی در سنین پایین است، اما تفاوت کلیدی در شدت و تداوم این رفتارهاست. این علائم ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- سرپیچی
- پرخاشگری
- مشکل در تمرکز
- بی حوصلگی
- طغیان های عاطفی
- بیش فعالی
- فراموشی
- اشتباهات بی دقت
- خیال پردازی
چالشهای تشخیص
بسیاری از این رفتارها ممکن است در کودکان بدون بیش فعالی نیز مشاهده شوند. همه کودکان گاهیاوقات دچار بیحوصلگی، سرپیچی، یا پرخاشگری میشوند، اما تفاوت اساسی در اینجاست که کودکان مبتلا به بیش فعالی این رفتارها را بهطور مداوم و شدید نشان میدهند. این اختلال میتواند به گونهای ظاهر شود که کودک قادر به سازگاری با محیط نباشد و این باعث میشود که مشکلاتی در تحصیل و ارتباطات اجتماعی به وجود آید.
برای تشخیص بیش فعالی، پزشکان باید علائم کودک را در محیطهای مختلف مانند خانه و مدرسه بررسی کنند. علاوه بر این، علائم باید به مدت شش ماه یا بیشتر پایدار باشند و تأثیر قابل توجهی بر زندگی روزمره کودک بگذارند. این علائم معمولاً پیش از سن 12 سالگی تشخیص داده میشوند، اگرچه برخی از موارد ممکن است تا دوران نوجوانی یا حتی بزرگسالی به تأخیر بیفتد.
تأثیرات درازمدت و اهمیت تشخیص زودهنگام
تشخیص زودهنگام بیش فعالی میتواند از اهمیت بالایی برخوردار باشد؛ زیرا این اختلال در صورتی که درمان نشود، میتواند تا بزرگسالی ادامه یابد و بر موفقیت تحصیلی، روابط اجتماعی، و حتی اعتماد به نفس کودک تأثیر بگذارد. درمانهایی نظیر مداخلات رفتاری و دارودرمانی میتوانند به بهبود کیفیت زندگی کودکان مبتلا به بیش فعالی کمک کنند و از تشدید مشکلات در آینده جلوگیری کنند.
در نتیجه، تشخیص بیش فعالی نیازمند دقت و توجه والدین، معلمان و پزشکان است تا بین رفتارهای طبیعی و غیرطبیعی تمایز قائل شوند و از درمان مناسب برای بهبود شرایط کودک استفاده کنند.
جمعبندی
تشخیص بیش فعالی (ADHD) معمولاً در کودکان از سنین پایین قابل انجام است، اما علائم این اختلال اغلب در سنین 6 تا 12 سالگی آشکارتر میشوند. در سنین پیشدبستانی، کودکان ممکن است نشانههایی از بیش فعالی و بیتوجهی را نشان دهند، اما این رفتارها میتوانند بخشی از مراحل طبیعی رشد باشند. با این حال، اگر این علائم مداوم باشند و در عملکرد روزانه کودک در خانه یا مدرسه اختلال ایجاد کنند، تشخیص بیش فعالی در سنین 7 یا 8 سالگی بیشتر رایج میشود.
تشخیص بیش فعالی در کودکان نیازمند ارزیابی جامع است که شامل مشاهده رفتارها در محیطهای مختلف و بررسی تاریخچه پزشکی و خانوادگی میشود. این اختلال ممکن است تا بزرگسالی نیز ادامه یابد، به ویژه اگر در دوران کودکی تشخیص داده نشده و درمان نشود.
منابع
مطالب مشابه
دیستروفی عضلانی (MD) اختلالی ژنتیکی است که بر توانایی عضلات برای ترمیم خود تأثیر میگذارد. بسته به نوع دیستروفی عضلانی، تأثیر این بیماری بر زندگی روزمره میتواند متفاوت باشد. خبر خوب این است که فیزیوتراپی و کاردرمانی گزینههای عالی برای بهبود قدرت و کاهش علائم کودک هستند.
بیش حسی دهانی بر تمایل کودک به پذیرش غذاهای مختلف تأثیر میگذارد. کودکانی که این حساسیت را تجربه میکنند ممکن است بافتهای خاصی مانند غذاهای تُرد، لهشده یا لزج را رد کنند که درنهایت بر دریافت تغذیهای آنها تأثیر میگذارد.
توانبخشی شناختی کودکان، رویکردی درمانی است که به بهبود توانایی کودک در تفکر و پردازش اطلاعات پس از آسیب به مغز یا بیماری که بر عملکرد مغز تأثیر گذاشته است، کمک میکند. هدف آن آموزش مجدد عملکردهای شناختیای است که دچار اختلال شدهاند و کمک به کودکان برای بازگشت به فعالیتهای روزانه خود میباشد.
اسکیزوفرنی در دوران کودکی، اختلالی نادر اما عصبی-رشدی است که میتواند تأثیر مخربی بر توانایی کودک در عملکرد روزانه، تحصیلی و اجتماعی داشته باشد. در این راستا، کاردرمانی نقش محوری ایفا میکند و هدف آن فراتر از مدیریت علائم، بهبود استقلال و کیفیت زندگی کودک است.
افسردگی در کودکان ممکن است با آنچه در بزرگسالان دیده میشود، متفاوت به نظر برسد. و ممکن است برای هر کودک به شکلی متفاوت باشد. کاردرمانگران میتوانند به افزایش عزت نفس، توسعه مهارتهای مقابلهای، و پرورش انعطافپذیری کودکان کمک کنند. آنها همچنین میتوانند محیطی امن و حمایتی برای کودکان فراهم کرده تا احساسات خود را بیان کنند و سختیها را پشت سر بگذارند.
گفتاردرمانی در سندرم ترنز نقشی حیاتی و محوری در حمایت از رشد جامع این کودکان دارد؛ چرا کهنه تنها به بهبود وضوح گفتار و ساختار زبانی میپردازد بلکه باعث تقویت مهارتهای حیاتی اجتماعی-ارتباطی و افزایش اعتمادبهنفس کودکان می شود.
مداخلات زودهنگام در یکپارچگی درکی-حرکتی، بهویژه برای کودکان پیشدبستانی که با تأخیرهای رشدی روبرو هستند، بهبودهای قابل توجهی را به همراه دارند. یکی از اهداف اصلی کاردرمانی درکی حرکتی، بهبود هماهنگی، دستخط و هماهنگی چشم و دست است، که مهارتهای حیاتی برای موفقیت تحصیلی و کارهای روزمره هستند.
کاردرمانی حافظه با هدف کمک به کودکانی که بهدلیل آسیبهای مغزی یا چالشهای رشدی، در ذخیره، نگهداری و بازیابی اطلاعات با مشکل مواجه هستند، استفاده میشود.
چهره کوری، که بهعنوان پروزوپاگنوزیا نیز شناخته میشود، اختلالی است که در آن کودک در تشخیص چهرهها، ازجمله چهره خود، مشکل دارد. این اختلال عصبی میتواند مادرزادی بوده و از بدو تولد وجود داشته باشد یا اکتسابی باشد و بعداً بهدلیل آسیب مغزی یا برخی اختلالات عصبی ایجاد شود.
کند نویسی یکی از موضوعاتی است که در طول کارهای زمانبندی شده مانند آزمونها و امتحانات مشکلساز میشود. متأسفانه، سرعت کم دانشآموز در حین نوشتن باعث میشود کودک نتواند به حجم کاری مورد نیاز برسد و با افت تحصیلی و نمرات پایین مواجه شود. اما علت سرعت پایین نوشتن باید در اوایل دوران مدرسه کودک شناسایی و اصلاح شود.