اوتیسم یکی از اختلالات عصبی است که بر عوامل مختلفی تأثیر میگذارد و باعث ایجاد تداخل در رشد مهارتهای اجتماعی و ارتباطی کودک میشود. یکی از روشهای درمان این بیماری ماساژ درمانی است. در این مطلب به بررسی ماساژ درمانی برای کودکان مبتلا به اوتیسم میپردازیم.
مروری بر اختلال طیف اوتیسم
اختلال اوتیسم به بیماریای اطلاق میشود که با چالشهایی در مهارتهای اجتماعی، رفتارهای تکراری، گفتار و ارتباطات غیرکلامی و همچنین نقاط قوت و تفاوتهای منحصربهفرد مشخص میشود. این اختلال در درجه اول بر تعاملات اجتماعی و مهارتهای ارتباطی تأثیر میگذارد.
اگرچه هیچ درمانی برای اوتیسم وجود ندارد، تشخیص زودهنگام به کاهش چالشهای رشدی کمک میکند. درمان اختلال اتیسم معمولاً شامل ترکیبی از اصلاح سبک زندگی و مصرف داروها میباشد. تحقیقات نشان میدهند ماساژدرمانی تأثیر مثبتی بر برخی از علائم اوتیسم دارد.
اختلال در عملکرد یکپارچگی حسی در کودکان مبتلا به اوتیسم
یکپارچگی حسی توانایی تولید، سازماندهی و پردازش اطلاعات حسی دریافتشده از بدن و محیط برای ایجاد پاسخهای هدفمند است. در یکپارچگی حسی باید تمام حواس در یک قالب کلی قرار گیرند. بنابراین ادغام حواس مختلف به ما کمک میکند تا آنچه را که تجربه میکنیم، بهخوبی درک کنیم. برای مثال، حس لامسه، بویایی و چشایی ما در تجربه خوردن یک هلوی رسیده با هم کار میکنند. ممکن است کودک مبتلا به اوتیسم با لمس هلو احساس درد کند و بوی آن باعث ایجاد حالت تهوع شود. برخی از کودکان مبتلا به اوتیسم بهشدت نسبت به صدا حساس هستند و حتی معمولیترین صداها را نیز آزاردهنده میدانند. اکثر متخصصان معتقدند برخی از رفتارهای اوتیسم نتیجه مشکلات یکپارچگی حسی هستند.
سیستم لمسیای که بهدرستی کار میکند، اطلاعات را از گیرندههای پوست به سیستم عصبی مرکزی منتقل میکند. هنگامی که سیستم لمسی نابالغ باشد و بهدرستی کار نکند، سیگنالهای عصبی ارسالشده به قشر مغز با سایر فرایندهای مغز تداخل میکنند. این تداخل باعث تحریک بیشازحد مغز میشود، سازماندهی رفتار و تمرکز را دشوار میکند و باعث واکنشهای منفی نسبت به لمس میشود.
ماساژ درمانی
جالب اینجاست که سیستم عصبی از همان لایه بافت جنینی پوست تشکیل شده است. به این ترتیب، حساسیت بیشازحد به لمس یکی از شایعترین علائم نابالغی سیستم عصبی است. ازآنجاییکه لمس آرام کودکان مبتلا به اوتیسم باعث تحریک بیشازحد آنها میشود، تکنیکهای ماساژ عمیق و فشردهسازی مفاصل قابلتحملتر هستند. استفاده از روشهای فشار پایدار مانند ماساژ سوئدی و درمان عصبیعضلانی میتواند به کاهش واکنش بیشازحد سیستم عصبی کمک کنند. اطلاعات بیشتر در مورد انواع ماساژ درمانی و مزایای آن برای کودکان را در صفحه ماساژدرمانی مطالعه نمایید.
نکات مرتبط با ماساژ درمانی کودکان مبتلا به اوتیسم
نکات زیر به افزایش آرامش و کاهش حالت دفاعی لمسی در کودکان مبتلا به اوتیسم کمک میکنند:
- جلسات را با فشار ملایم، آهسته و ثابت شروع کنید. با ضربات سبک شروع کرده تا کودک را با ماساژ درمانی آشنا کنید.
- در طول ماساژ درمانی از موسیقی دلخواه کودک استفاده کرده و فضایی آرام با نور ملایم و دمایی مناسب فراهم کنید.
- تا زمانی که کودک اجازه میدهد دستهای خود را پشت سر او قرار دهید. اگر هیچ مقاومتی مشاهده نکردید، ماساژ را ادامه بدهید و با استفاده از ضربات عمیقتر ماساژ کمر یا سر را انجام دهید. درصورت مقاومت کودک، دست خود را بردارید، چند ثانیه صبر کنید و سپس دست خود را به حالت اولیه برگردانید.
- روش دیگر برای کاهش اضطراب کودک، استفاده از دست خود او برای انجام ماساژ است. حتماً با آرامش و با صدای آهسته به کودک توضیح دهید قرار است چه کاری انجام دهید.
- در ابتدا، جلسات ماساژ درمانی را بهصورت کوتاه برگزار کنید تا کودک به لمس عادت کند.
- از تمرینات تنفسی در طول ماساژدرمانی استفاده کنید.
- نظر کودک را در طول ماساژ درمانی بپرسید. کودکان مبتلا به اوتیسم ترجیحات خاصی برای نحوه و محل لمس دارند. بنابراین در ابتدا طبق نظر آنها پیش بروید تا مقاومت آنها نسبت به لمس کاهش یابد.
- به نشانههای کلامی و غیرکلامی توجه کرده تا اطمینان حاصل کنید که کودک راحت است.
- از ترجیحات حسی کودک آگاه باشید. برخی ممکن است فشار عمیق را ترجیح دهند، درحالیکه دیگران ممکن است با ضربات آرام و ریتمیک راحتتر باشند. تکنیکهای مختلف را آزمایش کنید تا ببینید چه چیزی برای آنها بهتر است.
- به نقاطی از بدن کودک که دچار تنش یا ناراحتی میشوند، توجه کنید. برخی از کودکان از ماساژ دادن نواحی خاصی مانند دست، پا یا کمر لذت میبرند.
- از روغنها یا لوسیونهای ماساژ که ضدحساسیت هستند و رایحهای مطبوع دارند، استفاده کنید. برخی از کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است حساسیتهای حسی داشته باشند، بنابراین مراقب ترجیحات آنها باشید.
ماساژ درمانی با استفاده از درمان حسی چیگونگ
درمان حسی چیگونگ، مدل درمانی بدنمحوری است که به اختلالات حسی و مشکلات خودتنظیمی در کودکان مبتلا به اوتیسم کمک میکند.
این روش ماساژ درمانی، درمانی مبتنی بر لمس کودکان است. والدین از این روشدرمانی به مدت دو سال و روزی 15 دقیقه استفاده میکنند تا مشکلات حسی کودکان مبتلا به اوتیسم را بهحالت عادی برسانند. عادیسازی حس لامسه کودک باعث کاهش علائم اوتیسم میشود. ماساژ چیگونگ در بین درمانهای اوتیسم منحصربهفرد است؛ زیرا به کودکان اجازه میدهد به رشد طبیعی دسترسی داشته باشند.
در این پروتکل درمانی، سر، گردن، قفسه سینه و اندامهای فوقانی و تحتانی در اولویت قرار دارند و در تمام این نقاط تأکید بر آرامسازی، افزایش گردش خون، کاهش تنش و افزایش آگاهی بدنی است.
جمع بندی
ماساژدرمانی میتواند یکی از روشهای مؤثر برای کاهش استرس، اضطراب و بهبود عملکرد حسی در کودکان اتیسم باشد. این روش به تقویت ارتباطات حسی و حرکتی کمک کرده و میتواند به بهبود کیفیت خواب، تسکین دردهای عضلانی و ارتقاء رفتارهای اجتماعی کودک نیز منجر شود. اگر شما نیز به دنبال راهکارهای مؤثر برای حمایت از فرزند خود در زمینه درمان اختلالات اتیسم هستید، گروه توانبخشی راه کمال با تیمی از متخصصان باتجربه در زمینه ماساژ درمانی و توانبخشی کودکان اتیسم، آماده ارائه مشاوره و خدمات تخصصی به شما است. برای اطلاعات بیشتر و دریافت خدمات درمانی، همین حالا با ما تماس بگیرید و قدم اول را در مسیر بهبود سلامت فرزندتان بردارید!
منابع
مطالب مشابه
دیستروفی عضلانی (MD) اختلالی ژنتیکی است که بر توانایی عضلات برای ترمیم خود تأثیر میگذارد. بسته به نوع دیستروفی عضلانی، تأثیر این بیماری بر زندگی روزمره میتواند متفاوت باشد. خبر خوب این است که فیزیوتراپی و کاردرمانی گزینههای عالی برای بهبود قدرت و کاهش علائم کودک هستند.
بیش حسی دهانی بر تمایل کودک به پذیرش غذاهای مختلف تأثیر میگذارد. کودکانی که این حساسیت را تجربه میکنند ممکن است بافتهای خاصی مانند غذاهای تُرد، لهشده یا لزج را رد کنند که درنهایت بر دریافت تغذیهای آنها تأثیر میگذارد.
توانبخشی شناختی کودکان، رویکردی درمانی است که به بهبود توانایی کودک در تفکر و پردازش اطلاعات پس از آسیب به مغز یا بیماری که بر عملکرد مغز تأثیر گذاشته است، کمک میکند. هدف آن آموزش مجدد عملکردهای شناختیای است که دچار اختلال شدهاند و کمک به کودکان برای بازگشت به فعالیتهای روزانه خود میباشد.
اسکیزوفرنی در دوران کودکی، اختلالی نادر اما عصبی-رشدی است که میتواند تأثیر مخربی بر توانایی کودک در عملکرد روزانه، تحصیلی و اجتماعی داشته باشد. در این راستا، کاردرمانی نقش محوری ایفا میکند و هدف آن فراتر از مدیریت علائم، بهبود استقلال و کیفیت زندگی کودک است.
افسردگی در کودکان ممکن است با آنچه در بزرگسالان دیده میشود، متفاوت به نظر برسد. و ممکن است برای هر کودک به شکلی متفاوت باشد. کاردرمانگران میتوانند به افزایش عزت نفس، توسعه مهارتهای مقابلهای، و پرورش انعطافپذیری کودکان کمک کنند. آنها همچنین میتوانند محیطی امن و حمایتی برای کودکان فراهم کرده تا احساسات خود را بیان کنند و سختیها را پشت سر بگذارند.
گفتاردرمانی در سندرم ترنز نقشی حیاتی و محوری در حمایت از رشد جامع این کودکان دارد؛ چرا کهنه تنها به بهبود وضوح گفتار و ساختار زبانی میپردازد بلکه باعث تقویت مهارتهای حیاتی اجتماعی-ارتباطی و افزایش اعتمادبهنفس کودکان می شود.
مداخلات زودهنگام در یکپارچگی درکی-حرکتی، بهویژه برای کودکان پیشدبستانی که با تأخیرهای رشدی روبرو هستند، بهبودهای قابل توجهی را به همراه دارند. یکی از اهداف اصلی کاردرمانی درکی حرکتی، بهبود هماهنگی، دستخط و هماهنگی چشم و دست است، که مهارتهای حیاتی برای موفقیت تحصیلی و کارهای روزمره هستند.
کاردرمانی حافظه با هدف کمک به کودکانی که بهدلیل آسیبهای مغزی یا چالشهای رشدی، در ذخیره، نگهداری و بازیابی اطلاعات با مشکل مواجه هستند، استفاده میشود.
چهره کوری، که بهعنوان پروزوپاگنوزیا نیز شناخته میشود، اختلالی است که در آن کودک در تشخیص چهرهها، ازجمله چهره خود، مشکل دارد. این اختلال عصبی میتواند مادرزادی بوده و از بدو تولد وجود داشته باشد یا اکتسابی باشد و بعداً بهدلیل آسیب مغزی یا برخی اختلالات عصبی ایجاد شود.
کند نویسی یکی از موضوعاتی است که در طول کارهای زمانبندی شده مانند آزمونها و امتحانات مشکلساز میشود. متأسفانه، سرعت کم دانشآموز در حین نوشتن باعث میشود کودک نتواند به حجم کاری مورد نیاز برسد و با افت تحصیلی و نمرات پایین مواجه شود. اما علت سرعت پایین نوشتن باید در اوایل دوران مدرسه کودک شناسایی و اصلاح شود.