بیش فعالی یکی از شایعترین بیماریهای رشدیعصبی است که حدود 280 میلیون نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار داده است. بیش فعالی بیشتر در کودکان تشخیص داده میشود، اما اغلب ممکن است تا بزرگسالی ادامه پیدا کند. بیماران مبتلا به این اختلال، مشکلاتی مانند توجه یا کنترل رفتارهای تکانشی را تجربه میکنند. اما سؤال اصلی ما این است که آیا بین بین علائم بیش فعالی و هوش ارتباطی وجود دارد؟ در این مطلب به بررسی این موضوع میپردازیم.
بیش فعالی و علائم آن
بیش فعالی اغلب در حدود سن 7 سالگی تشخیص داده میشود. بااینحال، علائم این اختلال معمولاً قبل از 12 سالگی دیده میشوند. اختلال نقص توجه و بیش فعالی بیشتر بهدلیل ایجاد رفتار بیش فعال و مشکلات توجه شناخته شده است.
برخی از شایعترین علائم بیش فعالی عبارتاند از:
- رؤیاپردازی مداوم
- فراموشی
- بیقراری مکرر
- زیاد حرف زدن
- انجام اشتباهات ناشی از بیدقتی
- ریسکهای غیرضروری
- ناتوانی در مقاومت در برابر وسوسه
- ناتوانی در کنار آمدن با دیگران
- ناتوانی در نشستن
- ناتوانی در تکمیل وظایف
- ناتوانی در گوش دادن یا پیروی از دستورالعملها هنگام ارائه دستورالعمل
- قطع کردن مکالمات دیگر
- انجام کارها بدون فکر (یا از روی انگیزه)
- مشکلات یادگیری مفاهیم و مطالب در مدرسه
درحالیکه بروز برخی از علائم ذکرشده در بالا طبیعی است، کودکان مبتلا به بیش فعالی ممکن است از چنین رفتارهایی رهایی پیدا نکنند و علائم اختلال نقص توجه و بیشفعالی بر تمام جنبههای زندگی آنها تأثیر بگذارند و تا بزرگسالی ادامه یابند.
ضریب هوشی (IQ)
ضریب هوشی بهطور خلاصه، معیاری برای سنجش توانایی استدلال فرد است. به عبارت دیگر، تست هوش به اندازهگیری توانایی فرد برای پاسخ دادن به سؤالات میپردازد. در طول این تست فرد از اطلاعات و منطقه برای پاسخ دادن به سؤالات بهره میگیرد. تست هوش کودکان ارزیابیای ساختاریافته، تحقیقشده و بالینی با پشتوانه روانشناختی است که توسط متخصصی آموزشدیده انجام میشود.
رابطه بین بیشفعالی و هوش کودک
ضریب هوشی معیاری برای سنجش تواناییهای شناختی افراد در مقایسه با میانگین جمعیت است. برای تعیین ضریب هوشی از تست هوش استفاده میشود و برای تشخیص تأثیر بیش فعالی بر ضریب هوشی، باید چگونگی تأثیر علائم بیش فعالی بر عملکرد یک فرد را در تست هوش بررسی کنیم.
چالشهایی مانند بیتوجهی و حواسپرتی، که از ویژگیهای رایج بیش فعالی هستند، درواقع میتوانند بر عملکرد فرد در تست هوش تأثیر بگذارند.
تصوری غلط و رایج وجود دارد که کودک مبتلا به بیش فعالی بهطور خودکار ضریب هوشی پایینی دارد. تصورات دیگری نیز وجود دارند و بر این باورند که بیشفعالی همیشه با ضریب هوشی بالا همراه است. اما هیچ یک از این فرضیات درست نیست.
بیش فعالی بسته به شدت علائم، میتواند بر توانایی کودک در مدرسه و انجام کارهای روزمره تأثیر بگذارد. بنابراین درصورت شدیدتر بودن شدت بیش فعالی، این تصور ایجاد میشود که فرد ضریب هوشی پایینتری دارد، درحالیکه اینطور نیست.
از سوی دیگر، در برخی موارد کودک مبتلا به بیش فعالی ممکن است تمرکزی بیشازحد را تجربه کند. این علامت، حالت تثبیت بر چیزی است که موردعلاقه کودک است. بهعنوان مثال، گاهیاوقات کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه و بیشفعالی بر روی کارهایی که دوست دارند، به شدت تمرکز میکنند. تمرکز بالای آنها باعث میشود در برخی از فعالیتها یا تکالیف مدرسه توانمندتر به نظر برسند. در این صورت دیگران تصور میکنند هوش بالای آنها برای انجام این فعالیت بهخاطر اختلال بیش فعالی است.
علاوه بر این، اختلال کمبود توجه و بیش فعالی میتواند بر عملکرد تحصیلی و یادگیری فرد تأثیر بگذارد. چالشها در سازماندهی افکار، حفظ توجه و کنترل تکانهها میتوانند محیطهای یادگیری سنتی را برای مبتلایان به بیش فعالی دشوار کنند. این مسئله میتواند منجر به ایجاد شکافی بین پتانسیل فکری افراد و دستاوردهای تحصیلی آنها شود که گاهیاوقات به اشتباه بهعنوان سطح هوش پایینتر تعبیر میشود.
تحقیقات نشان میدهند برخی از کودکان بیش فعال ممکن است باهوشتر از سایرین باشند. اما در نظر گرفتن این فرضیه برای تمام کودکان مبتلا به بیش فعالی در بسیاری از موارد باعث آسیب به کودک میشود؛ زیرا والدین یا معلمان با فرض باهوش بودن کودک از حمایت و کمک به او دریغ میکنند. درواقع کودکان بیشفعال بهخاطر علائم این اختلال در برخی زمینهها استعداد قابل توجهی بروز میدهند که بهعنوان هوش بالا تلقی میشود. بهعنوان مثال ممکن است فرزند شما در ریاضیات عالی باشد اما مسواک زدن را فراموش کند. در برخی موارد نیز کودک مبتلا به بیش فعالی از هوش کمتری برخوردار است که این مسئله بر عملکرد او در مدرسه تأثیر میگذارد.
درواقع طبق تحقیقات صورتگرفته، اختلال بیشفعالی، اختلالی عصبیرشدی است که میتواند تمرکز و کنترل رفتارهای تکانشی را دشوار کند اما هیچ ارتباطی بین بیش فعالی و هوش وجود ندارد.
جمعبندی
طبق تحقیقات صورتگرفته بین اختلال بیشفعالی و هوش رابطهای وجود ندارد. این کودکان ممکن است در برخی زمینهها بسیار خلاق، پرانرژی و مبتکر باشند، اما در صورتی که از حمایتهای مناسب برخوردار نشوند، ممکن است در جنبههای دیگر زندگی با چالشهای زیادی مواجه شوند. اگر شما هم والدین یک کودک بیش فعال هستید و نیاز به کمک در مسیر رشد و توسعه تواناییهای فرزندتان دارید، میتوانید با تیم تخصصی گروه توانبخشی راه کمال تماس بگیرید. ما در کنار شما هستیم تا بهترین برنامههای توانبخشی و مشاوره را برای هدایت فرزندتان به سوی آیندهای روشنتر ارائه دهیم.
منابع
مطالب مشابه
آلزایمر دوران کودکی ناشی از شرایط ژنتیکی است که به تدریج به مغز و سیستم عصبی آسیب میرسانند. علائم در کودکان چهار ساله و بالاتر قابل مشاهدهتر و آسانتر تشخیص داده میشوند. کودکی که به آلزایمر دوران کودکی مبتلا است، علائمی را نشان میدهد که معمولاً بر حافظه، هماهنگی و مهارتهای ارتباطی او تأثیر میگذارند.
اگر فرزند شما به اماس مبتلا باشد، سیستم ایمنی بدن او به اشتباه به سلولهای میلین حمله میکند. این سلولها، پوششهای محافظی هستند که اعصاب مغز و نخاع را احاطه کردهاند. آسیب غلاف میلین، سیگنالهای عصبی از مغز کودک شما به بقیه بدن را مختل میکند. این آسیب میتواند منجر به علائمی مانند ضعف عضلانی، خستگی، مشکلات حافظه، مشکلات تعادل و هماهنگی و نیز تغییرات بینایی شود.
زوال عقل اغلب افراد مسن را تحت تأثیر قرار میدهد، اما در موارد نادر، کودکان ممکن است با اختلالات پسرونده مغزی متولد شوند. درنتیجه علائم زوال عقل مانند از دست دادن حافظه، تکلم یا توانایی حرکت مشاهده میشوند.
وقتی صحبت از بیماری پارکینسون میشود بیشتر افراد، بزرگسالان یا افراد مسن را به یاد میآورند و تصور میکنند این بیماری فقط در سنین بالا مشاهده میشود. اما در موارد بسیار نادر، علائم پارکینسون در کودکان شش ساله نیز ظاهر میشوند.
پس از درمان تومور مغزی، کودک ممکن است در انجام کارهای روزانه مانند دوش گرفتن، لباس پوشیدن و غذا خوردن مشکل داشته باشد. کاردرمانیبه بازیابی این مهارتها و استقلال کمک می کند.
دیستروفی عضلانی (MD) اختلالی ژنتیکی است که بر توانایی عضلات برای ترمیم خود تأثیر میگذارد. بسته به نوع دیستروفی عضلانی، تأثیر این بیماری بر زندگی روزمره میتواند متفاوت باشد. خبر خوب این است که فیزیوتراپی و کاردرمانی گزینههای عالی برای بهبود قدرت و کاهش علائم کودک هستند.
بیش حسی دهانی بر تمایل کودک به پذیرش غذاهای مختلف تأثیر میگذارد. کودکانی که این حساسیت را تجربه میکنند ممکن است بافتهای خاصی مانند غذاهای تُرد، لهشده یا لزج را رد کنند که درنهایت بر دریافت تغذیهای آنها تأثیر میگذارد.
توانبخشی شناختی کودکان، رویکردی درمانی است که به بهبود توانایی کودک در تفکر و پردازش اطلاعات پس از آسیب به مغز یا بیماری که بر عملکرد مغز تأثیر گذاشته است، کمک میکند. هدف آن آموزش مجدد عملکردهای شناختیای است که دچار اختلال شدهاند و کمک به کودکان برای بازگشت به فعالیتهای روزانه خود میباشد.
اسکیزوفرنی در دوران کودکی، اختلالی نادر اما عصبی-رشدی است که میتواند تأثیر مخربی بر توانایی کودک در عملکرد روزانه، تحصیلی و اجتماعی داشته باشد. در این راستا، کاردرمانی نقش محوری ایفا میکند و هدف آن فراتر از مدیریت علائم، بهبود استقلال و کیفیت زندگی کودک است.
افسردگی در کودکان ممکن است با آنچه در بزرگسالان دیده میشود، متفاوت به نظر برسد. و ممکن است برای هر کودک به شکلی متفاوت باشد. کاردرمانگران میتوانند به افزایش عزت نفس، توسعه مهارتهای مقابلهای، و پرورش انعطافپذیری کودکان کمک کنند. آنها همچنین میتوانند محیطی امن و حمایتی برای کودکان فراهم کرده تا احساسات خود را بیان کنند و سختیها را پشت سر بگذارند.