فلج مغزی اختلالی است که در نتیجه آسیب مغزی یا بهدلیل رشد غیرطبیعی مغز رخ میدهد. این اختلال بر توانایی کودک برای کنترل ماهیچههای خود تأثیر میگذارد.
آسیب مغزی که منجر به فلج مغزی میشود، میتواند در طول رشد جنین در بارداری، در حین زایمان یا مدت کوتاهی پس از تولد رخ دهد. همچنین این آسیب میتواند در طول سالهای رشد کودک و در حین رشد مغز اتفاق بیفتد.
در حالی که فلج مغزی در نوزادان کامل نیز رخ می دهد، زایمان زودرس خطر ابتلا به فلج مغزی نوزادان نارس افزایش میدهد. فلج مغزی در اثر آسیب به مغز در حال رشد ایجاد میشود.
هیچ درمان شناخته شدهای برای این بیماری وجود ندارد، اما روشهای درمانی میتوانند تفاوت عمدهای در زندگی فرزند شما ایجاد کنند.برای آشنایی بیشتر با جدیدترین روش های درمانی مقاله درمان فلج مغزی را مطالعه کنید.
تشخیص زودهنگام علائم فلج مغزی در نوزادان بسیار حائز اهمیت است، زیرا میتواند شانس درمان مؤثر را افزایش دهد و به پیشرفتهای بهتر کودک کمک کند.
علائم فلج مغزی در نوزادان متناسب با شدت بیماری متفاوت است. متخصص اطفال پس از ارزیابی مهارتهای حرکتی اصلی نوزاد، نوع اختلال و شدت آن را تشخیص میدهد. او برای تشخیص علائم فلج مغزی در نوزادان موارد زیر را بررسی میکند:
- تون عضلانی
- هماهنگی و کنترل حرکت
- بینظمی واکنشهای نوزاد
- وضعیت و تعادل
- مهارتهای حرکتی درشت
- مهارتهای حرکتی ظریف
- توانایی تولید صدا و گفتار
علائم اولیه فلج مغزی در نوزادان
علائم فلج مغزی بر هماهنگی و توانایی نوزاد برای حرکت مستقل تأثیر میگذارد و همیشه بلافاصله قابل تشخیص نیست.
این امر بهویژه زمانی صادق است که علائم فلج مغزی خفیف باشند و در نتیجه والدینی که نوزادشان تحت مراقبتهای ویژه است، بدون تشخیص به خانه فرستاده میشوند و اغلب برای مدتی نمیدانند که مشکلی وجود دارد. معمولاً والدین در ابتدا متوجه علائم زیر در نوزادان خود میشوند:
- مشکل در مکیدن و تغذیه
- کنترل ضعیف سر
- ناتوانی در غلت زدن
- ناتوانی در راه رفتن یا چهاردستوپا کردن در بازههای زمانی موردانتظار
- عدم پاسخگویی به تحریک
مطالعه کنید:آیا کودکان فلج مغزی می توانند راه بروند؟
برخی از علائم در مراحل خاصی از رشد نوزاد برجسته میشوند اما برخی از علائم مختص سنین مختلف هستند که در ادامه علائم فلج مغزی در سنین متفاوت را بررسی میکنیم:
علائم فلج مغزی در 2 تا 4 ماهگی
- ناتوانی در کنترل سر در هنگام بلند شدن
- مشکل در مکیدن و تغذیه
- پاهای سفت که روی هم قرار گرفته و شبیه قیچی هستند
- دستها یا پاهای سفت و لرزان
علائم فلج مغزی در 4 تا 6 ماهگی
- کنترل ضعیف سر
- توجه نکردن به اجسام در هنگام حرکت
- لبخند نزدن به دیگران
- مزه نکردن وسایل
- ناتوانی در فشار آوردن با پاها در هنگام قرارگیری روی سطح سخت
- مشکل در حرکت دادن یک یا هر دو چشم در همه جهات
علائم فلج مغزی در 6 تا 9 ماهگی
- عدم توجه به والدین یا مراقبین
- تلاش نکردن برای لمس چیزهای در دسترس
- گرفتن وسایل با یک دست و مشت کردن دست دیگر
- عدم پاسخگویی به صداهای نزدیک
- مشکل در رساندن اشیا به دهانشان
- نخندیدن و جیغ نکشیدن
- سفت کردن ماهیچهها
- مشکل در خوردن و آشامیدن
- ناتوانی در غلتیدن
علائم و نشانههای فلج مغزی در 9-12 ماهگی
- اسباببازیها را بین دستها به جلو و عقب حرکت نمیدهد
- به جایی که والدین اشاره میکنند نگاه نمیکند
- با وجود کمک والدین نمیتواند وزن روی پاها را تحمل کند
- هنگام چهاردستو پا، دست و پا را میکشد
- نمیتواند خودش بنشیند
- هیچ صدایی تولید نمیکند
علائم فلج مغزی در 12-18 ماهگی
- حرکاتی مثل تکان دادن را بلد نیست
- به اشیا یا افراد اشاره نمیکند
- با وجود حمایت والدین قادر به ایستادن نیست
- چهاردستوپا نمیکند
علائم و نشانههای احتمالی فلج مغزی در 18 ماهگی تا 2 سالگی
- پرتاب سر به عقب و خم شدن شدید به عقب در پاسخ به تحریک
- عدم پاسخ به لمس، صداها یا مناظر
- مشکلات تغذیه و آب دهان بیشازحد
- ناتوانی در نشستن، راه رفتن یا چهاردستوپا
- ناتوانی در اشاره کردن به اشیا یا افراد
- ناتوانی در تقلید رفتارهای دیگران
- یاد نگرفتن کلمات جدید
- ناتوانی در درک اشیا با وجود اشاره با انگشت شست و اشاره
- ناتوانی در گرفتن یک فنجان بدون کمک
- ناتوانی در خوردن غذاهای کوچک
- ناتوانی در جمعآوری بلوکهای بازی و قرار دادن آنها داخل سطل بازی
- سفتی بازوها و پاها
- راه رفتن با الگوی قیچی
- فقدان محبت یا ترس
علائم فلج مغزی در کودکان بالای 2 سال
- نسبت به والدین محبتی نشان نمیدهد
- برای نشان دادن تمایل به بلند شدن دستها را بلند نمیکند
- اقدامات دیگران را تقلید نمیکند یا دستورالعملهای ساده را دنبال نمیکند
- نمیداند با اقلام رایج چه کند
- پس از ماه ها راه رفتن، الگوی راه رفتن پاشنه پا را انجام نمیدهد
- در هنگام راه رفتن پاها را مانند قیچی روی هم قرار میدهد
- نمیتواند بهطور پیوسته راه برود
- فقط روی انگشتان پا راه میرود
- نمیتواند از جملات دو کلمهای استفاده کند
جمعبندی
شناسایی علائم فلج مغزی در نوزادان به شما این امکان را میدهد که به موقع اقدامات لازم را انجام دهید و از درمانهای توانبخشی بهرهمند شوید. اگر فکر میکنید نوزاد شما علائم فلج مغزی را نشان میدهد؛ گروه توانبخشی راه کمال آماده است تا با ارائه مشاوره و درمانهای تخصصی به شما کمک کند. برای دریافت راهنماییهای بیشتر و شروع درمان، همین حالا با ما تماس بگیرید و اولین گام را به سوی بهبود بردارید.
منابع
مطالب مشابه
پس از درمان تومور مغزی، کودک ممکن است در انجام کارهای روزانه مانند دوش گرفتن، لباس پوشیدن و غذا خوردن مشکل داشته باشد. کاردرمانیبه بازیابی این مهارتها و استقلال کمک می کند.
دیستروفی عضلانی (MD) اختلالی ژنتیکی است که بر توانایی عضلات برای ترمیم خود تأثیر میگذارد. بسته به نوع دیستروفی عضلانی، تأثیر این بیماری بر زندگی روزمره میتواند متفاوت باشد. خبر خوب این است که فیزیوتراپی و کاردرمانی گزینههای عالی برای بهبود قدرت و کاهش علائم کودک هستند.
بیش حسی دهانی بر تمایل کودک به پذیرش غذاهای مختلف تأثیر میگذارد. کودکانی که این حساسیت را تجربه میکنند ممکن است بافتهای خاصی مانند غذاهای تُرد، لهشده یا لزج را رد کنند که درنهایت بر دریافت تغذیهای آنها تأثیر میگذارد.
توانبخشی شناختی کودکان، رویکردی درمانی است که به بهبود توانایی کودک در تفکر و پردازش اطلاعات پس از آسیب به مغز یا بیماری که بر عملکرد مغز تأثیر گذاشته است، کمک میکند. هدف آن آموزش مجدد عملکردهای شناختیای است که دچار اختلال شدهاند و کمک به کودکان برای بازگشت به فعالیتهای روزانه خود میباشد.
اسکیزوفرنی در دوران کودکی، اختلالی نادر اما عصبی-رشدی است که میتواند تأثیر مخربی بر توانایی کودک در عملکرد روزانه، تحصیلی و اجتماعی داشته باشد. در این راستا، کاردرمانی نقش محوری ایفا میکند و هدف آن فراتر از مدیریت علائم، بهبود استقلال و کیفیت زندگی کودک است.
افسردگی در کودکان ممکن است با آنچه در بزرگسالان دیده میشود، متفاوت به نظر برسد. و ممکن است برای هر کودک به شکلی متفاوت باشد. کاردرمانگران میتوانند به افزایش عزت نفس، توسعه مهارتهای مقابلهای، و پرورش انعطافپذیری کودکان کمک کنند. آنها همچنین میتوانند محیطی امن و حمایتی برای کودکان فراهم کرده تا احساسات خود را بیان کنند و سختیها را پشت سر بگذارند.
گفتاردرمانی در سندرم ترنز نقشی حیاتی و محوری در حمایت از رشد جامع این کودکان دارد؛ چرا کهنه تنها به بهبود وضوح گفتار و ساختار زبانی میپردازد بلکه باعث تقویت مهارتهای حیاتی اجتماعی-ارتباطی و افزایش اعتمادبهنفس کودکان می شود.
مداخلات زودهنگام در یکپارچگی درکی-حرکتی، بهویژه برای کودکان پیشدبستانی که با تأخیرهای رشدی روبرو هستند، بهبودهای قابل توجهی را به همراه دارند. یکی از اهداف اصلی کاردرمانی درکی حرکتی، بهبود هماهنگی، دستخط و هماهنگی چشم و دست است، که مهارتهای حیاتی برای موفقیت تحصیلی و کارهای روزمره هستند.
کاردرمانی حافظه با هدف کمک به کودکانی که بهدلیل آسیبهای مغزی یا چالشهای رشدی، در ذخیره، نگهداری و بازیابی اطلاعات با مشکل مواجه هستند، استفاده میشود.
چهره کوری، که بهعنوان پروزوپاگنوزیا نیز شناخته میشود، اختلالی است که در آن کودک در تشخیص چهرهها، ازجمله چهره خود، مشکل دارد. این اختلال عصبی میتواند مادرزادی بوده و از بدو تولد وجود داشته باشد یا اکتسابی باشد و بعداً بهدلیل آسیب مغزی یا برخی اختلالات عصبی ایجاد شود.