فلج مغزی اختلالی است که در نتیجه آسیب مغزی یا بهدلیل رشد غیرطبیعی مغز رخ میدهد. این اختلال بر توانایی کودک برای کنترل ماهیچههای خود تأثیر میگذارد.
آسیب مغزی که منجر به فلج مغزی میشود، میتواند در طول رشد جنین در بارداری، در حین زایمان یا مدت کوتاهی پس از تولد رخ دهد. همچنین این آسیب میتواند در طول سالهای رشد کودک و در حین رشد مغز اتفاق بیفتد.
در حالی که فلج مغزی در نوزادان کامل نیز رخ می دهد، زایمان زودرس خطر ابتلا به فلج مغزی نوزادان نارس افزایش میدهد. فلج مغزی در اثر آسیب به مغز در حال رشد ایجاد میشود.
هیچ درمان شناخته شدهای برای این بیماری وجود ندارد، اما روشهای درمانی میتوانند تفاوت عمدهای در زندگی فرزند شما ایجاد کنند.برای آشنایی بیشتر با جدیدترین روش های درمانی مقاله درمان فلج مغزی را مطالعه کنید.
تشخیص زودهنگام علائم فلج مغزی در نوزادان بسیار حائز اهمیت است، زیرا میتواند شانس درمان مؤثر را افزایش دهد و به پیشرفتهای بهتر کودک کمک کند.
علائم فلج مغزی در نوزادان متناسب با شدت بیماری متفاوت است. متخصص اطفال پس از ارزیابی مهارتهای حرکتی اصلی نوزاد، نوع اختلال و شدت آن را تشخیص میدهد. او برای تشخیص علائم فلج مغزی در نوزادان موارد زیر را بررسی میکند:
- تون عضلانی
- هماهنگی و کنترل حرکت
- بینظمی واکنشهای نوزاد
- وضعیت و تعادل
- مهارتهای حرکتی درشت
- مهارتهای حرکتی ظریف
- توانایی تولید صدا و گفتار
علائم اولیه فلج مغزی در نوزادان
علائم فلج مغزی بر هماهنگی و توانایی نوزاد برای حرکت مستقل تأثیر میگذارد و همیشه بلافاصله قابل تشخیص نیست.
این امر بهویژه زمانی صادق است که علائم فلج مغزی خفیف باشند و در نتیجه والدینی که نوزادشان تحت مراقبتهای ویژه است، بدون تشخیص به خانه فرستاده میشوند و اغلب برای مدتی نمیدانند که مشکلی وجود دارد. معمولاً والدین در ابتدا متوجه علائم زیر در نوزادان خود میشوند:
- مشکل در مکیدن و تغذیه
- کنترل ضعیف سر
- ناتوانی در غلت زدن
- ناتوانی در راه رفتن یا چهاردستوپا کردن در بازههای زمانی موردانتظار
- عدم پاسخگویی به تحریک
مطالعه کنید:آیا کودکان فلج مغزی می توانند راه بروند؟
برخی از علائم در مراحل خاصی از رشد نوزاد برجسته میشوند اما برخی از علائم مختص سنین مختلف هستند که در ادامه علائم فلج مغزی در سنین متفاوت را بررسی میکنیم:
علائم فلج مغزی در 2 تا 4 ماهگی
- ناتوانی در کنترل سر در هنگام بلند شدن
- مشکل در مکیدن و تغذیه
- پاهای سفت که روی هم قرار گرفته و شبیه قیچی هستند
- دستها یا پاهای سفت و لرزان
علائم فلج مغزی در 4 تا 6 ماهگی
- کنترل ضعیف سر
- توجه نکردن به اجسام در هنگام حرکت
- لبخند نزدن به دیگران
- مزه نکردن وسایل
- ناتوانی در فشار آوردن با پاها در هنگام قرارگیری روی سطح سخت
- مشکل در حرکت دادن یک یا هر دو چشم در همه جهات
علائم فلج مغزی در 6 تا 9 ماهگی
- عدم توجه به والدین یا مراقبین
- تلاش نکردن برای لمس چیزهای در دسترس
- گرفتن وسایل با یک دست و مشت کردن دست دیگر
- عدم پاسخگویی به صداهای نزدیک
- مشکل در رساندن اشیا به دهانشان
- نخندیدن و جیغ نکشیدن
- سفت کردن ماهیچهها
- مشکل در خوردن و آشامیدن
- ناتوانی در غلتیدن
علائم و نشانههای فلج مغزی در 9-12 ماهگی
- اسباببازیها را بین دستها به جلو و عقب حرکت نمیدهد
- به جایی که والدین اشاره میکنند نگاه نمیکند
- با وجود کمک والدین نمیتواند وزن روی پاها را تحمل کند
- هنگام چهاردستو پا، دست و پا را میکشد
- نمیتواند خودش بنشیند
- هیچ صدایی تولید نمیکند
علائم فلج مغزی در 12-18 ماهگی
- حرکاتی مثل تکان دادن را بلد نیست
- به اشیا یا افراد اشاره نمیکند
- با وجود حمایت والدین قادر به ایستادن نیست
- چهاردستوپا نمیکند
علائم و نشانههای احتمالی فلج مغزی در 18 ماهگی تا 2 سالگی
- پرتاب سر به عقب و خم شدن شدید به عقب در پاسخ به تحریک
- عدم پاسخ به لمس، صداها یا مناظر
- مشکلات تغذیه و آب دهان بیشازحد
- ناتوانی در نشستن، راه رفتن یا چهاردستوپا
- ناتوانی در اشاره کردن به اشیا یا افراد
- ناتوانی در تقلید رفتارهای دیگران
- یاد نگرفتن کلمات جدید
- ناتوانی در درک اشیا با وجود اشاره با انگشت شست و اشاره
- ناتوانی در گرفتن یک فنجان بدون کمک
- ناتوانی در خوردن غذاهای کوچک
- ناتوانی در جمعآوری بلوکهای بازی و قرار دادن آنها داخل سطل بازی
- سفتی بازوها و پاها
- راه رفتن با الگوی قیچی
- فقدان محبت یا ترس
علائم فلج مغزی در کودکان بالای 2 سال
- نسبت به والدین محبتی نشان نمیدهد
- برای نشان دادن تمایل به بلند شدن دستها را بلند نمیکند
- اقدامات دیگران را تقلید نمیکند یا دستورالعملهای ساده را دنبال نمیکند
- نمیداند با اقلام رایج چه کند
- پس از ماه ها راه رفتن، الگوی راه رفتن پاشنه پا را انجام نمیدهد
- در هنگام راه رفتن پاها را مانند قیچی روی هم قرار میدهد
- نمیتواند بهطور پیوسته راه برود
- فقط روی انگشتان پا راه میرود
- نمیتواند از جملات دو کلمهای استفاده کند
جمعبندی
شناسایی علائم فلج مغزی در نوزادان به شما این امکان را میدهد که به موقع اقدامات لازم را انجام دهید و از درمانهای توانبخشی بهرهمند شوید. اگر فکر میکنید نوزاد شما علائم فلج مغزی را نشان میدهد؛ گروه توانبخشی راه کمال آماده است تا با ارائه مشاوره و درمانهای تخصصی به شما کمک کند. برای دریافت راهنماییهای بیشتر و شروع درمان، همین حالا با ما تماس بگیرید و اولین گام را به سوی بهبود بردارید.
منابع
مطالب مشابه
مرکز اوتیسم گروه توانبخشی راه کمال در جنوب تهران با تیمی از کاردرمانگران حرفهای و استفاده از روشهای نوین درمانی، خدمات تخصصی کاردرمانی را برای کودکان مبتلا به اوتیسم ارائه میدهد.
توانبخشی از راه دور یا تله ریهب با ارائه خدمات توانبخشی طریق پلتفرمهای تکنولوژیک از محیط راحت خانه شما قابل انجام است. این خدمات شامل فیزیوتراپی، کاردرمانی، گفتاردرمانی و موارد دیگر است.
کاردرمانی نقشی حیاتی در تقویت هماهنگی و تعادل کودکان ایفا میکند و بر توسعه مهارتهای حرکتی ظریف، هماهنگی دوجانبه و تواناییهای فیزیکی کلی تأکید دارد.
بیماری نیمن-پیک و سندرم سانفیلیپو گاهیاوقات بهعنوان «آلزایمر دوران کودکی» شناخته میشوند؛ زیرا بسیاری از علائم آنها مشابه علائم بیماری آلزایمر هستند
اگر فرزند شما به اماس مبتلا باشد، سیستم ایمنی بدن او به اشتباه به سلولهای میلین حمله میکند. این سلولها، پوششهای محافظی هستند که اعصاب مغز و نخاع را احاطه کردهاند. آسیب غلاف میلین، سیگنالهای عصبی از مغز کودک شما به بقیه بدن را مختل میکند. این آسیب میتواند منجر به علائمی مانند ضعف عضلانی، خستگی، مشکلات حافظه، مشکلات تعادل و هماهنگی و نیز تغییرات بینایی شود.
زوال عقل اغلب افراد مسن را تحت تأثیر قرار میدهد، اما در موارد نادر، کودکان ممکن است با اختلالات پسرونده مغزی متولد شوند. درنتیجه علائم زوال عقل مانند از دست دادن حافظه، تکلم یا توانایی حرکت مشاهده میشوند.
وقتی صحبت از بیماری پارکینسون میشود بیشتر افراد، بزرگسالان یا افراد مسن را به یاد میآورند و تصور میکنند این بیماری فقط در سنین بالا مشاهده میشود. اما در موارد بسیار نادر، علائم پارکینسون در کودکان شش ساله نیز ظاهر میشوند.
پس از درمان تومور مغزی، کودک ممکن است در انجام کارهای روزانه مانند دوش گرفتن، لباس پوشیدن و غذا خوردن مشکل داشته باشد. کاردرمانیبه بازیابی این مهارتها و استقلال کمک می کند.
دیستروفی عضلانی (MD) اختلالی ژنتیکی است که بر توانایی عضلات برای ترمیم خود تأثیر میگذارد. بسته به نوع دیستروفی عضلانی، تأثیر این بیماری بر زندگی روزمره میتواند متفاوت باشد. خبر خوب این است که فیزیوتراپی و کاردرمانی گزینههای عالی برای بهبود قدرت و کاهش علائم کودک هستند.
بیش حسی دهانی بر تمایل کودک به پذیرش غذاهای مختلف تأثیر میگذارد. کودکانی که این حساسیت را تجربه میکنند ممکن است بافتهای خاصی مانند غذاهای تُرد، لهشده یا لزج را رد کنند که درنهایت بر دریافت تغذیهای آنها تأثیر میگذارد.