بیش فعالی، اختلالی است که باعث حواسپرتی، از دست دادن تمرکز، بیش فعالی، رفتارهای تکانشی، اعتمادبهنفس پایین و عملکرد ضعیف در کودکان بیش فعال میشود. مشاوره کودکان بیش فعال ازطریق رفتاردرمانی، کاردرمانی، گفتاردرمانی و ... به بهبود رفتارهای تکانشی کودکان کمک میکند.
مروری بر بیش فعالی
بیش فعالی، اختلالی است که به سه نوع بیتوجهی، بیش فعالی/ تکانشی و نوع ترکیبی دستهبندی میشود. کودکان بیش فعال معمولاً احساسات مختلفی مانند سردرگمی، ناامیدی، بیقراری، احساس گم شدن، قطع ارتباط و غیره را تجربه میکنند.
مشاوره کودکان بیش فعال
مشاوره کودک بیش فعال بخشی از درمان او محسوب میشود. درمانگر در طول جلسات مشاوره، به کودکان کمک میکند تا مهارتها و رفتارهای متناسب با سن خود را ازطریق تکنیکهای مختلف مانند ایفای نقش، نقاشی، هنردرمانی، بازیدرمانی و غیره بیاموزند.
درمان برای تنظیم هیجانی کودکان عالی است. آنها یاد میگیرند چگونه آگاهانه توجه کرده، منتظر نوبت خود باشند و بهدرستی ارتباط برقرار کنند.
مشاور میتواند برخی از تکنیکهای تنفس یا آرامش را برای کمک به آرام کردن کودکان بیش فعال آموزش دهد.
مشاور در کنار درمان کودکان بیش فعال، جلساتی برای والدین یا مراقبان کودکان برگزار میکند. او در این جلسات، درخصوص سابقه پزشکی کودک و پیشرفت او با والدین صحبت میکند. همچنین تکنیکهایی را به خانواده پیشنهاد میدهد تا با استفاده از آنها به پیشرفت فرزند خود کمک کنند.
اهداف مشاوره کودکان بیش فعال
اهداف مشاوره کودکان بیشفعال معمولاً شامل موارد زیر هستند:
- بهبود عملکرد تحصیلی با کمک به والدین برای طراحی برنامهها و سازماندهی وظایف در منزل
- کمک به کودک و نوجوان برای تصمیمگیری ازطریق آموزش درمورد ماهیت بیش فعالی و توسعه مهارتهای مقابله شناختی برای تفکر مؤثرتر در موقعیتها
- بهبود مهارتهای اجتماعی با افزایش توانایی درک دیدگاه دیگران، شناسایی و اصلاح رفتارهای اجتماعی منفی و یادگیری راهبردهای اجتماعی مؤثرتر
- کاهش نافرمانی کودک در منزل و برنامهریزی رفتاری
- شناسایی و تغییر تفکری که منجر به تصمیمگیری ضعیف، رفتارهای تکانشی و انگیزه کم میشود
- بهبود احساس عزت نفس و کاهش احساس بیکفایتی در کودکان بیش فعال
- جلوگیری از انتخابهای ضعیف با عواقب مضر
مشاوره کودکان مبتلا به بیش فعالی چگونه است؟
مشاوره به طرق مختلف به کودک مبتلا به بیش فعالی کمک شایانی میکند و مهمترین بخش درمان این اختلال محسوب میشود. کودکان بیش فعال در حین درمان احساس درک شدن، دیده و شنیده شدن میکنند. مشاوره و درمان کودکان مبتلا به بیشفعالی به آنها کمک میکنند در مدرسه و خانه عملکرد بهتری داشته باشند.
درمانگرانی که با کودکان سر و کار دارند، درزمینه اختلالات رشدی و اختلالاتی که در دوران کودکی رخ میدهند، آموزش دیدهاند. درنتیجه مهارتهای کافی دارند تا ابتدا با کودک همدلی کرده و سپس او را بهسمت رشد هدایت کنند.
بیش فعالی میتواند برای والدین یا مراقبان کودکان، طاقتفرسا و گاهی ناامیدکننده باشد. این عواطف یا احساسات ممکن است تأثیر ناسالمی بر کودک و رشد او بگذارند. درمانگر با دانستن مشکلات این والدین، آنها را راهنمایی میکند. حل مشکل والدین بهطور غیرمستقیم به کودک کمک میکند.
کودکان بیش فعال باید در جلسات مشاوره شرکت کنند. این جلسات به تمرکز بهتر، توجه آگاهانه به رفتارهای خود و آشنایی با رفتارهای مفید کمک میکنند. درمان میتواند به این کودکان کمک کند تا مهارتهای جدیدی مانند گوش دادن بدون حواسپرتی، قطع نکردن صحبت دیگران، عدم بیقراری شدید در شرایط مختلف و ... را بیاموزند.
بهترین درمان برای کودکان مبتلا به بیش فعالی
بسته به نوع بیش فعالی، میزان ناراحتی کودکان و والدین بهخاطر بیماری و نیازهای کودکان، درمانهای مختلفی برای کودکان مبتلا به بیش فعالی وجود دارند. این درمانها شامل موارد زیر هستند:
رفتاردرمانی
مشاور با کمک این درمان به کودکان آموزش میدهد در رفتارهای خود تغییراتی ایجاد کنند. درمانگر در این روش درمانی، از کمک والدین، مراقبان و معلمان کودک نیز بهره میبرد. او به رفتارهای خوب کودک پاداش داده و در مقابل رفتارهای منفی، با سلب امتیازاتی مانند عدم حضور در نمایش یا کاهش زمان بازی واکنش نشان میدهد. رفتاردرمانی با کودکان کوچکتر نتایج بهتری به همراه دارد، اما فرایندی طولانی است و نیاز به صبر دارد.
بازیدرمانی
بازی یکی از کارهای موردعلاقه کودکان است. در جلسات بازیدرمانی کودکان بیش فعال، به آنها آزادی داده میشود تا هرگونه فعالیتی را انجام دهند. این فعالیتها میتوانند شامل بازی با شن، پازل، اسباببازی، نقشآفرینی و غیره باشند. درمانگر، کودک را در طول بازی مشاهده میکند و به او آموزش میدهد. همچنین درمورد هر یک از احساساتی که در طول بازی ایجاد میشود نظر میدهد، یا روی موقعیتی خاص کار میکند. این روش درمانی به کودک کمک میکند تا سریعتر به بینشی درست دست یابد.
کاردرمانی
کاردرمانی به کودکان در انجام فعالیتهای روزانه مانند دوش گرفتن، مرتب کردن تخت، جمع کردن اسباببازیها پس از بازی، بستن بند کفش و غیره کمک میکند. همچنین در یادگیری سایر فعالیتها مانند سازماندهی وظایف، کنترل سطح انرژی، هماهنگی چشم و دست، مهارتهای حرکتی ظریف و غیره نیز تأثیرگذار است. اطلاعات بیشتر را در مطلب «کاردرمانی کودکان بیش فعال» بخوانید.
گفتاردرمانی
گفتاردرمانی روشی سنتی است که در آن، مشاور و کودک درمورد مواردی که کودک را آزار میدهند، صحبت میکنند. گاهیاوقات مشاور ممکن است درمورد موضوعات مربوط به تنظیم هیجانی صحبت کند. او در برخی از جلسات به توسعه مهارتهای مختلف میپردازد. گفتاردرمانی با کودکان ممکن است شامل بازیدرمانی، برخی تکنیکهای رفتاردرمانی، برخی فعالیتهای آرامشبخش و ... نیز باشد.
آموزش ذهنآگاهی
آموزش ذهنآگاهی به کودکان کمک میکند تا سطح توجه و خودتنظیمی خود را بهبود بخشند. این روش درمانی به آنها کمک میکند تا هر زمان که توسط تکانشگری تحریک میشوند، خود را آرام کنند. درصورت لزوم میتوان از ذهنآگاهی در ترکیب با سایر روشهای درمانی استفاده کرد.
دارودرمانی
انواع مختلفی از داروها وجود دارند که میتوانند برای درمان بیش فعالی استفاده شوند. درحالیکه داروها نباید بهعنوان درمان تلقی شوند، میتوانند به افزایش تمرکز، آرامش و تمرین مهارتهای جدید در کودکان بیش فعال کمک کنند. داروهای بیش فعالی مزایا و عوارض مختلفی دارند و حتماً باید توسط پزشک تجویز شوند.
درمان شناختیرفتاری (CBT)
درمان شناختیرفتاری نوعی گفتاردرمانی است که به کودک کمک میکند تا با تغییر طرز تفکر و رفتار خود، مشکلات را مدیریت کند. این روش درمانی راهی عالی برای کمک به هرگونه اضطراب مرتبط با بیش فعالی است.
مؤثرترین مداخله برای بیش فعالی چیست؟
بر اساس تحقیقات اخیر، رفتاردرمانی روشی مؤثر برای درمان کودکان بیش فعال است. اما لزوماً رفتاردرمانی بهترین گزینه برای تمام کودکان مبتلا به بیش فعالی نیست و بهترین روش درمانی با توجه به نیازهای کودک مشخص میشود.
رفتاردرمانی به کودکان مبتلا به بیش فعالی کمک میکند تا نظم و انضباط را رعایت کرده و پیامدهای رفتار خود را درک کنند. درست است که رفتارهای کودکان بیش فعال عمدی نیستند، اما به رشد آنها نیز کمک نمیکنند. درنتیجه کودکان با استفاده از رفتاردرمانی، یاد میگیرند که به نیازهای دیگران نیز اهمیت دهند. همچنین انگیزه دادن به این کودکان نیز به درمان رفتارهای آنها کمک میکند؛ زیرا رفتار خوب آنها مورد ستایش و پاداش قرار میگیرد و زمینه را برای رفتارها و الگوهای فکری سالم فراهم میکند.
در مجموع، رفتاردرمانی به ترویج رفتارهای خوب و آشنایی با رفتارهای بد و ناسالم کمک میکند.
جمعبندی
مشاوره کودکان بیش فعال ازطریق روشهای مختلف به بهبود مهارتهای اجتماعی و تعاملات آنها کمک میکند. بهترین مداخله، رفتاردرمانی کودکان بیش فعال است که بهشکلی مؤثر موجب درمان مشکلات رفتاری آنها میشود. آقای کمال بنی اسدی از بهترین متخصصین درمان بیش فعالی است که در حوزه کودکان تخصص دارد. برای دریافت مشاوره رایگان و یا نوبت ویزیت با شماره های کلینیک تماس بگیریرد.
منابع
سوالات متداول
خیر، بیش فعالی نهتنها بر عملکرد تحصیلی کودک بلکه بر روابط اجتماعی و خانوادگی او نیز تأثیر میگذارد. کودکان بیش فعال ممکن است در برقراری روابط دوستانه، مدیریت احساسات و کنترل رفتارهای اجتماعی خود نیز دچار مشکل شوند.
مطالب مشابه
دیستروفی عضلانی (MD) اختلالی ژنتیکی است که بر توانایی عضلات برای ترمیم خود تأثیر میگذارد. بسته به نوع دیستروفی عضلانی، تأثیر این بیماری بر زندگی روزمره میتواند متفاوت باشد. خبر خوب این است که فیزیوتراپی و کاردرمانی گزینههای عالی برای بهبود قدرت و کاهش علائم کودک هستند.
بیش حسی دهانی بر تمایل کودک به پذیرش غذاهای مختلف تأثیر میگذارد. کودکانی که این حساسیت را تجربه میکنند ممکن است بافتهای خاصی مانند غذاهای تُرد، لهشده یا لزج را رد کنند که درنهایت بر دریافت تغذیهای آنها تأثیر میگذارد.
توانبخشی شناختی کودکان، رویکردی درمانی است که به بهبود توانایی کودک در تفکر و پردازش اطلاعات پس از آسیب به مغز یا بیماری که بر عملکرد مغز تأثیر گذاشته است، کمک میکند. هدف آن آموزش مجدد عملکردهای شناختیای است که دچار اختلال شدهاند و کمک به کودکان برای بازگشت به فعالیتهای روزانه خود میباشد.
اسکیزوفرنی در دوران کودکی، اختلالی نادر اما عصبی-رشدی است که میتواند تأثیر مخربی بر توانایی کودک در عملکرد روزانه، تحصیلی و اجتماعی داشته باشد. در این راستا، کاردرمانی نقش محوری ایفا میکند و هدف آن فراتر از مدیریت علائم، بهبود استقلال و کیفیت زندگی کودک است.
افسردگی در کودکان ممکن است با آنچه در بزرگسالان دیده میشود، متفاوت به نظر برسد. و ممکن است برای هر کودک به شکلی متفاوت باشد. کاردرمانگران میتوانند به افزایش عزت نفس، توسعه مهارتهای مقابلهای، و پرورش انعطافپذیری کودکان کمک کنند. آنها همچنین میتوانند محیطی امن و حمایتی برای کودکان فراهم کرده تا احساسات خود را بیان کنند و سختیها را پشت سر بگذارند.
گفتاردرمانی در سندرم ترنز نقشی حیاتی و محوری در حمایت از رشد جامع این کودکان دارد؛ چرا کهنه تنها به بهبود وضوح گفتار و ساختار زبانی میپردازد بلکه باعث تقویت مهارتهای حیاتی اجتماعی-ارتباطی و افزایش اعتمادبهنفس کودکان می شود.
مداخلات زودهنگام در یکپارچگی درکی-حرکتی، بهویژه برای کودکان پیشدبستانی که با تأخیرهای رشدی روبرو هستند، بهبودهای قابل توجهی را به همراه دارند. یکی از اهداف اصلی کاردرمانی درکی حرکتی، بهبود هماهنگی، دستخط و هماهنگی چشم و دست است، که مهارتهای حیاتی برای موفقیت تحصیلی و کارهای روزمره هستند.
کاردرمانی حافظه با هدف کمک به کودکانی که بهدلیل آسیبهای مغزی یا چالشهای رشدی، در ذخیره، نگهداری و بازیابی اطلاعات با مشکل مواجه هستند، استفاده میشود.
چهره کوری، که بهعنوان پروزوپاگنوزیا نیز شناخته میشود، اختلالی است که در آن کودک در تشخیص چهرهها، ازجمله چهره خود، مشکل دارد. این اختلال عصبی میتواند مادرزادی بوده و از بدو تولد وجود داشته باشد یا اکتسابی باشد و بعداً بهدلیل آسیب مغزی یا برخی اختلالات عصبی ایجاد شود.
کند نویسی یکی از موضوعاتی است که در طول کارهای زمانبندی شده مانند آزمونها و امتحانات مشکلساز میشود. متأسفانه، سرعت کم دانشآموز در حین نوشتن باعث میشود کودک نتواند به حجم کاری مورد نیاز برسد و با افت تحصیلی و نمرات پایین مواجه شود. اما علت سرعت پایین نوشتن باید در اوایل دوران مدرسه کودک شناسایی و اصلاح شود.